The Model of Effective Destination-Oriented Factors on the Attraction and Length of Tourist Stay in Mashhad

Document Type : Research Article


1 M.A of Strategic Management, Imam Reza International University, Mashhad.

2 M.A of Industrial Management, Binalood Higher Education Institute, Mashhad

3 Assistant Professor of Management, Imam Reza International University, Mashhad


Extended Abstract
These days, the tourism industry has a special place in the economy of countries and plays an effective role as a stimulus in the economic, social and cultural structure, especially in developing countries. In fact, most countries are very dependent on it and so that the industry has become a source of income and employment. It is also known as an important resource for economic development and strategic planning efforts in any country in the world. Economists have placed it at the forefront of invisible exports such as banking and insurance and describe it as a key pillar of sustainable development. Among the benefits of the tourism industry are employment and income generation, increasing citizens' awareness, improving the pattern of urban architecture, using economic capital, promoting political legitimacy, increasing national income, balancing payments, creating a driving force for growth and poverty reduction, development of public services, support for local entrepreneurship, increasing citizen participation, developing spatial justice, cultural exchange, and increasing urban sustainability.
Due to the fact that the present study seeks to provide a model for identifying the most important factors affecting the attraction and persistence of tourists in the city of Mashhad, so the grounded theory method was used. The statistical population of this study includes all experts in the field of tourism, urban management, cultural management, trustees of the deputy for welfare of pilgrims in Mashhad, economists, members of the faculty of tourism research institute of Mashhad university Jihad and university professors in the field of management who were selected purposefully.
In the present study, in order to increase the reliability of the data by adopting a multidisciplinary approach and adequacy of references; different stakeholders with variety views and interests were used to receive data and conduct interviews. The use of supplementary resources is another method of increasing credibility in the present study, which the researcher added to the richness of data and increase their credibility by referring to scientific research and various articles and books on the subject of research. In addition, by expressing the concepts extracted in various interviews and also requesting review of the text of the interviews by other researchers, possible biases were monitored and the validity of the data of the interviews and the extraction of concepts and categories were ensured. Whenever this research achieved concepts by conducting interviews at each stage and collecting data and then analyzing them, it shared the resulting concepts with the interviewees and examined the accuracy of their perceptions of their statements. Finally, the emergence of the final categories and structures was confirmed through the participation of the interviewees and their corrective opinions were applied.
Results and discussion
The tourism industry is one of the most important sectors of the global economy, which continues to grow and plays an important role in strengthening the economy of countries, increasing per capita GDP, developing job opportunities, developing cultural, social, political and security effects of tourism destinations. In this industry, in addition to attracting tourists, the length of stay of tourists is also one of the important variables. Many researchers believe that the extent of the positive effects of tourism on communities depends on the length of stay of tourists. The longer the tourist stays at the tourism destination, the higher the hotel occupancy rate and the expenses of tourist, and therefore the tourism destination will achieve more benefit. Consequently, the study of the tourism industry requires attention to both dimensions, namely attracting more tourists and increasing the length of their stay. Factors affecting the attraction and persistence of tourists in tourism destinations are divided into two categories of ones that related to tourists and the destination (destination-oriented). Obviously, city managers do not have much effect on the factors related to tourists, and any effort to improve the conditions of the destination to increase the attraction and persistence of tourists depends on recognizing the factors that affect these variables. So, the main purpose of the study was to identify the effective factors on the tourist attraction in Mashhad from the perspective of experts. Thus, the present study tried to extract the concepts and categories of the text of the interviews after conducting semi-structured interviews with experts on the subject of research and analyzing the findings with the Grounded theory method that effectively explain the main purpose of the research. Accordingly, after analyzing the data, the researchers were able to extract seven important and influential macro categories, which themselves included 33 sub-categories in the form of concept.
According to the examination of the proposed model for effective destination-oriented factors on the attraction and persistence of tourists in Mashhad, it is observed that the improvement and strengthening of identified factors is beyond the power of local managers and trustees, so that it requires the efforts and empathy of all stakeholders and trustees at the local, provincial and national levels. Therefore, recognition of these factors by tourism managers in Mashhad can significantly help improve the planning of effective factors on the attraction and persistence of tourists in this city.


1)      ابراهیم‌پور،‌ حبیب؛ بابایی،‌ یاور؛ سخندان،‌ الناز (1396) بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر مشارکت در توسعه گردشگری پایدار با نقش میانجی اثرات گردشگری (مطالعه موردی، شهر سرعین)،‌ مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، پاییز 1396،‌ دوره 6، شماره 22، صص.143-118.
2)      احمدی، علی؛ شماعی، علی؛ علی‌اکبری، اسماعیل؛ موحد، علی (1397) تحلیل فضایی بازتاب‌های گردشگری تجاری در شهرهای شمال غرب کشور (مطالعه موردی: شهر بانه)، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 5، شماره 3، صص.160-143.
3)      اکبریان رونیزی، سعیدرضا (1396) نقش گردشگری در پایداری شهری، مورد: شهر سی‌سخت (شهرستان دنا)، فصلنامه گردشگری شهری، زمستان 1396، دوره 4، شماره 4، صص. 12-1.
4)      امینی، عباس و زیدی، زهرا (1394) تأثیرات فرهنگی گردشگری در مناطق روستایی از دید جامعه محلی (مطالعه موردی: روستای ابیانه)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، تابستان 1394،‌ دوره 30،‌ شماره 117، صص. 32-13.
5)      آقاجانی، معصومه و فراهانی فرد، سعید (1394) گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی ایران)،سیاست‌های راهبردی و کلان، بهار 1394، سال 3، شماره 9، صص. 66-43.
6)      آیتی، حمید؛ خداکرمی، فائزه؛ ملایی، کامبیز؛ آفاق‌پور،‌ آتوسا (1395) بررسی تأثیر عوامل کالبدی شهری بر توسعه گردشگری مذهبی (مطالعه موردی شهر شیراز)، شهر ایرانی اسلامی، بهار 1395، دوره 6، شماره 23، صص. 59-43.
7)      بابایی، غلامرضا و مسعودی، حمید (1393) گردشگری مذهبی و اسکان موقت، تحلیلی بر ارائه خدمات رفاهی به زائرین مشهد مقدس. اولین همایش بین‏المللی علمی راهبردی توسعه گردشگری جمهوری اسلامی ایران، چالش‏ها و چشم‏اندازها، مشهد، پژوهشگاه گردشگری جهاد دانشگاهی.
8)      بدری، سیدعلی و طیبی، صدراله (1391) بررسی عوامل مؤثر بر هزینه‌های گردشگری مذهبی (مطالعه موردی: مشهد مقدس)، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، تابستان 1391، دوره 1، شماره 1، صص. 177-153.
9)      پوراحمد، احمد؛ یوسفی، رشید؛ علی‌نیا، یاور؛ مراد پور، نبی (1394) بررسی تأثیرات گردشگری شهری بر توسعه پایدار با تأکید بر ادراک ساکنان (مطالعه موردی: شهر بانه)، فصلنامه گردشگری شهری، پاییز 1394، دوره 2، شماره 3، صص. 273-253.
10)   پورنگ، علی (1397) واکاوی تعامل معنویت و تجاری‌سازی برند مقاصد گردشگری مذهبی رویکرد داده بنیاد (مطالعه موردی: شهر مشهد)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی استراتژیک، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، شهریورماه 1397.
11)   تقوایی، مسعود و حسینی‌خواه، حسین (1396) برنامه‌ریزی توسعه صنعت گردشگری مبتنی بر روش آینده‌پژوهی و سناریونویسی (مطالعه موردی: شهر یاسوج)، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، دوره 6، شماره 23، صص.30-8.
12)   تیموری، ایرج؛ حکیمی، هادی؛ کوشش‌وطن،‌ محمدعلی؛ دولتی، فاطمه (1398) واکاوی و تحلیل عوامل مؤثر بر گردشگری شهر تبریز از منظر گردشگران داخلی، فصلنامه گردشگری شهری، تابستان 1398، دوره 6، شماره 2، صص. 43-33.
13)   جانی، سیاوش و دنیابین، فهیمه (1396) بررسی عوامل مؤثر بر تعداد و طول اقامت گردشگران ملی: مطالعه بین استانی، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، پاییز 1396، دوره 6، شماره 22، صص. 53-30.
14)   جلیلی گندمانی، صدیقه (1393) تحلیل تأثیر طول مدت اقامت و اندازه گروه گردشگران بر مخارج گردشگری داخلی شهر اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه شیخ بهایی.
15)   حسام، مهدی و آقایی‌زاده، اسماعیل (1397) واکاوی دلایل تمایل اندک گردشگران به ماندگاری در شهر رشت، فصلنامه گردشگری شهری، بهار 1397، دوره 5، شماره 1، صص.51-35.
16)   خاکپور، براتعلی؛ قنبری، محمد؛ ارجمند، احمد؛ عین صالحی، محمدرضا (1392) ارزیابی عوامل مؤثر بر ضعف و نارسایی قوانین حقوقی گردشگری در ایران با رویکرد تحلیل شبکه، برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، سال 2، شماره 5، صص.110-94.
17)   خبرگزاری جمهوری اسلامی (28 دی‌ماه 1397). چالش‌های اقتصاد گردشگری مذهبی در مشهد، کد خبر 83174983،‌ برگرفته از لینک:
18)   دانایی‌فرد، حسن و امامی، سیدمجتبی (1386) راهبردهای پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده بنیاد، اندیشه مدیریت، پاییز و زمستان 1386، دوره 2، شماره 1، صص. 93-69..
19)   دوستی، فرشته؛ زال، محمدحسن؛ رمضان‌زاده لسبویی، مهدی (1398) سنجش ظرفیت‌های گردشگری خلاق در کلان‌شهر تبریز، فصلنامه گردشگری شهری، تابستان 1398، دوره 6، شماره 2، صص. 13-1.
20)   دهشیری، محمدرضا (1393). بررسی نقش عوامل زمینه‌ای بر اهمیت به توسعه گردشگری بین‌المللی (مطالعه موردی: نگرش مدیران و کارشناسان سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری)، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، بهار 1393، سال 3، شماره 8، صص. 126-108.
21)   رحمان‌سرشت، حسین و هرندی، عطاءالله (1396) مدلی برای کنترل راهبردی حاکمیت شرکتی با استفاده از استراتژی تئوری داده بنیاد کلاسیک، پژوهش‌های مدیریت عمومی، پاییز 1396، سال 10، شماره 37، صص. 58-29.
22)   رفیعی، هادی؛ پارساپور، سارا؛ رهنما، علی (1395) عوامل اقتصادی اجتماعی مؤثر بر ماندگاری گردشگران داخلی (موردمطالعه: شهر مشهد)، مطالعات اجتماعی گردشگری، تابستان 1395، سال 4، شماره 7، صص. 35-8.
23)   رفیعی، هادی؛ شاهنوشی، ناصر؛ رحمانی، فاطمه؛ حاتمی، علیرضا؛ شاکری، مجتبی (1388) بررسی وضعیت اقتصادی زائرین و عوامل مؤثر بر ماندگاری آن‌ها، طرح پژوهشی به کارفرمایی معاونت پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی.
24)   سقایی، مهدی؛ خواجوی، محمد؛ اسلامی، علیرضا (1393) واکاوی ضریب ماندگاری پایین گردشگران در استان گلستان با تأکید بر گردشگران عبوری، اولین همایش بین‌المللی علمی راهبردی توسعه گردشگری جمهوری اسلامی ایران، چالش‌ها و چشم‌اندازها، مشهد: پژوهشگاه گردشگری جهاد دانشگاهی.
25)   سهرابی، ابوالفضل؛ روح‌الامینی، مهدی؛ حسینی امیری، سید محمود؛ نقدی،‌ بهمن (1395) نقش مدیریت کیفیت و مسائل زیست‌محیطی در کسب مزیت رقابتی مؤسسات هتل‌داری مناطق شمالی کشور، مدیریت کسب‌وکار،‌ دوره 8، شماره 30، صص. 75-59.
26)   شفیعی، زاهد و محمدی، امین (1393) بررسی تأثیرات توسعه گردشگری بر جامعه میزبان: نمونه موردی شهر چادگان، جغرافیای سرزمین، بهار 1393، دوره 11، شماره 1، پیاپی 41، صص. 90-77.
27)   شیرخدایی، میثم؛ نجات، سهیل؛ اسفیدانی، محمدرحیم؛ شاهی، محبوبه (1394) بررسی تأثیر برجستگی برند بر وفاداری برند مقصد گردشگری، مطالعات مدیریت گردشگری، زمستان 1394، دوره 10، شماره 32، صص. 129-111.
28)   عابسی، سعید؛ شمس‌الهی، سارا و شاه‌طهماسبی، اسماعیل (1392) بررسی کارایی نسبی مدیریت گردشگری استان‌های کشور در برنامه سوم و چهارم توسعه، راهبرد اقتصادی، زمستان 1392، سال 2، شماره 7، صص. 198 -179.
29)   عظیمی هاشمی، مژگان؛ شریعتی مزینانی، سعید؛ اعظم کاری، فائزه (1391) مؤلفه‌های اجتماعی- فرهنگی شهر زیارتی پایدار (موردمطالعه: شهر مشهد)، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره 6، شماره 3 - 4، صص. 156-131.
30)   فروغ‌زاده، سیمین؛ شریعتی مزینانی، سعید؛ دانایی سیج، مجید (1391) تحلیل جامعه‌شناختی مدت اقامت زائرین ایرانی در شهر مشهد. مطالعات اجتماعی ایران، پاییز 1392، دوره 6، شماره 3 - 4، صص. 179-157.
31)   لحمیان، رضا؛ عبوری، مهدی؛ براری، معصومه (1392) نقش مبلمان شهری در توسعه گردشگری، مطالعه موردی: شهری ساری، آمایش جغرافیایی فضا، زمستان 1392، دوره 3، شماره 10، صص. 120-101.
32)   موسوی، میرنجف؛ ابراهیم‌زاده، عیسی؛ کاظمی‌زاد، شمس‌الله؛ قنبری، حکیمه (1392) تحلیل عوامل مؤثر بر رضایتمندی گردشگران خارجی از کارکردها و زیرساخت‌های گردشگری شهر قم، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، پاییز 1392، سال 5، شماره 18، صص. 88-69.
33)   مهرابی، امیرحمزه؛ خنیفر، حسین؛ امیری، علی‌نقی؛ زارعی متین، حسن؛ جندقی، غلامرضا (1390) معرفی روش‌شناسی نظریه داده بنیاد برای تحقیقات اسلامی (ارائه یک نمونه)، مدیریت فرهنگ‌سازمانی، دوره 9، شماره 23، صص.30-5.
34)   نعیم‌آبادی، نازنین؛ سلیمی سبحان، محمدرضا؛ جوان،‌ فرهاد؛ هاشم‌زهی، سودابه (1397) سنجش رضایت‌مندی گردشگران ورزشی از امنیت مناطق ساحلی (موردمطالعه: شهرستان چابهار)، مطالعات امنیت اجتماعی، دوره9، شماره 53، صص. 158-131.
35)   نودهی، فرامرز؛ بهروان، حسین؛ یوسفی، علی؛ محمدپور، احمد (1393). بازشناسی مفهوم سوغات در گردشگری مذهبی، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، پاییز 1393، دوره 3، شماره 12، صص. 137-115.
36)   Adongo, C. A. & Badu-Baiden, F. & Boakye, K. A. A. (2017) The tourism experience-led length of stay hypothesis, Journal of outdoor recreation and tourism, No.18, pp.65-74.
37)   Aguilar, M. I. & Díaz, B. (2019) Length of stay of international tourists in Spain: A parametric survival analysis, Annals of Tourism Research, No.79, pp. 102768.
38)   Alegre, J. & Pou, L. (2006) The length of stay in the demand for tourism, Tourism management, Vol.27, No.6, pp.1343-1355.
39)   Alén, E. & Nicolau, J. L. & Losada, N. & Domínguez, T. (2014) Determinant factors of senior tourists’ length of stay, Annals of Tourism Research, No.49, pp.19-32.
40)   Alghafri, I. H. (2009) Critical Success Factors for an E-tourism Services Implementation Initiative (Doctoral dissertation).
41)   Ashton, A. S. (2017) An investigation of a decisionmaking process. CAUTHE 2017: Time for Big Ideas? Re-thinking The Field for Tomorrow, [online]. In: Lee, Craig (Editor) 73.
42)   Barros, C. P. & Machado, L. P. (2010) The length of stay in tourism, Annals of Tourism Research, Vol.37, No.3, pp.692-706.
43)   Barros, C. P. & Correia, A. & Crouch, G. (2008) Determinants of the length of stay in Latin American tourism destinations, Tourism Analysis, Vol.13, No.4, pp.329-340.
44)   Corbin, J. & Strauss, A. (2008) Techniques and procedures for developing grounded theory. Basics of Qualitative Research, 3rd ed; Sage: Thousand Oaks, CA, USA.
45)   De Menezes, A. G. & Moniz, A. & Vieira, J. C. (2008) The determinants of length of stay of tourists in the Azores, Tourism Economics, Vol.14, No.1, pp.205-222.
46)   Duman, T. & Ozbal, O. & Duerod, M. (2018) The role of affective factors on brand resonance: Measuring customer‐based brand equity for the Sarajevo brand, Journal of destination marketing & management, No.8, pp.359-372.
47)   Glaser, B. G. (2002) Conceptualization: On theory and theorizing using grounded theory. International journal of qualitative methods, Vol.1, No.2, pp. 23-38.
48)   Glaser, B. G. & Holton, J. (2007) Remodeling grounded theory. Historical Social Research/Historische Sozialforschung. Supplement, Journal   Virtual, Vol.1, No.1, pp.47-68.
49)   Gokovali, U. & Bahar, O. & Kozak, M. (2007) Determinants of length of stay: A practical use of survival analysis, Tourism management, Vol.28, No.3, pp.736-746.
50)   Grigolon, A. B. & Borgers, A. W. & Kemperman, A. D. & Timmermans, H. J. (2014) Vacation length choice: A dynamic mixed multinomial logit model, Tourism Management, No.41, pp.158-167.
51)   Hall, D. R. (Ed.) (2017) Tourism and geopolitics: Issues and concepts from Central and Eastern Europe. CABI.
52)   Jackman, M. & Lorde, T. & Naitram, S. & Greenaway, T. (2020) Distance matters: the impact of physical and relative distance on pleasure tourists' length of stay in Barbados, Annals of Tourism Research, No.80, pp.102794.
53)   Jacobsen, J. K. S. & Gössling, S. & Dybedal, P. & Skogheim, T. S. (2018) Exploring length of stay: International tourism in south-western Norway, Journal of Hospitality and Tourism Management, No.35, pp.29-35.
54)   Jovanović, S. & Ivana, I.L.I.Ć. (2016) Infrastructure as important determinant of tourism development in the countries of Southeast Europe, Ecoforum journal, Vol.5, No.1, pp.1-34.
55)   Liu, J. & Qu, H. & Huang, D. & Chen, G. & Yue, X. & Zhao, X. & Liang, Z. (2014) The role of social capital in encouraging residents' pro-environmental behaviors in community-based ecotourism, Tourism Management, No.41, pp.190-201.
56)   Manzoor, F. & Wei, L. & Asif, M. (2019) The Contribution of Sustainable Tourism to Economic Growth and Employment in Pakistan, International journal of environmental research and public health, Vol.16, No.19, pp.3785.
57)   Martinez-Garcia, E. & Raya, J. M. (2008) Length of stay for low-cost tourism, Tourism management, Vol.29, No.6, pp.1064-1075.
58)   Montaño, J. & Rosselló, J. & Sansó, A. (2019) A new method for estimating tourists’ length of stay, Tourism Management, No.75, pp.112-120.
59)   Nicolau, J. L. & Zach, F. J. & Tussyadiah, I. P. (2018) Effects of distance and first-time visitation on tourists’ length of stay, Journal of Hospitality & Tourism Research, Vol.42, No.7, pp.1023-1038.
60)   Ojani, S. (2019) Studying the Effect of Urban Furniture on Urban Safety, Advances in Research, Vol.19, No.5, pp.1-9.
61)   Peypoch, N. & Randriamboarison, R. & Rasoamananjara, F. & Solonandrasana, B. (2012) The length of stay of tourists in Madagascar,  Tourism Management, Vol.33, No.5, pp.1230-1235.
62)   Reihanian, A. & Mahmood, N. Z. B. & Kahrom, E. & Hin, T. W. (2012) Sustainable tourism development strategy by SWOT analysis: Boujagh National Park, Iran, tourism management Perspectives, No.4, pp.223-228.
63)   Rodriguez, X. A. & Martinez-Roget, F. & Gonzalez-Murias, P. (2018) Length of stay: Evidence from Santiago de Compostela, Annals of Tourism Research, No.68, pp.9-19.
64)   San Martín, H. & Herrero, A. & García de los Salmones, M. D. M. (2019) An integrative model of destination brand equity and tourist satisfaction, Current Issues in Tourism, Vol.22, No.16, pp.1992-2013.
65)   Santos, G. E. D. O. (2016) An efficient method for modelling tourists’ length of stay, Tourism Economics, Vol.22, No.6, pp.1367-1379.
66)   Scheyvens, R. & Biddulph, R. (2018) Inclusive tourism development, Tourism Geographies, Vol.20, No.4, pp.589-609.
67)   Seyidov, J. & Adomaitienė, R. (2016) Factors influencing local tourists decision-making on choosing a destination: a case of Azerbaijan, Ekonomika (Economics), Vol.95, No.3, pp.112-127.
68)   Soler, I. P. & Gemar, G. & Correia, M. B. (2018) Length of stay for tourists inland trips, Journal of Destination Marketing & Management, No.10, pp.49-60.
69)   Thrane, C. (2016) Students summer tourism: Determinants of length of stay (LOS), Tourism Management, No.54, pp.178-184.
70)   Thrane, C. & Farstad, E. (2012) Tourists' length of stay: the case of international summer visitors to Norway, Tourism Economics, Vol.18, No.5, pp.1069-1082.
71)   Ting, C. & Lin, C. & Huang, Y. & Yang, Y. (2017) Analysis of tourists length of stay: a case study of Tainan City Taiwan, Journal of Tourism Research & Hospitality, Vol.6, No.1, pp.25-62.
72)   UNESCO, UNFPA, UNDP. (2015) Post-2015 Dialogues on Culture and Development.
73)   Uysal, M. & Sirgy, M. J. & Woo, E. & Kim, H. L. (2016) Quality of life (QOL) and well-being research in tourism, Tourism Management, No.53, pp.244-261.
74)   Vasile, V. & Bănică, E. (2019) Cultural Heritage Tourism Export and Local Development. Performance Indicators and Policy Challenges for Romania. In Caring and Sharing: The Cultural Heritage Environment as an Agent for Change (pp. 271-290). Springer, Cham.
75)   Wang, L. & Fong, D. K. C. & Law, R. & Fang, B. (2018) Length of stay: Its determinants and outcomes, Journal of Travel Research, Vol.57, No.4, pp.472-482.
76)   Wang, S. M. & Fang, L. Y. & Deng, F. (2014) Research on the evaluation model of urban tourism management efficiency with uncertain linguistic information, Journal of Control Science and Engineering, No.12, pp.1-5.
77)   WEF. (2017) Iran's WEF Tourism Ranking Improves.
78)   Zhuang, X. & Yao, Y. & Li, J. J. (2019) Sociocultural impacts of tourism on residents of world cultural heritage sites in China, Sustainability, Vol.11, No.3, pp.8-40.