Prioritization of Iran’s Provinces Development in terms of Having Roadside Tourism Facilities

Document Type : Research Article


1 Professor in Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran

2 PhD student in Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran

3 M.A in Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran

4 M.A in Geography and Urban Planning, University of Tabriz, Tabriz, Iran


Extended abstract
As one of the most important infrastructures, roadside facilities play a key role in meeting the passengers’ needs, communication facilities, children’s parks, relief and health facilities and so on; so that at present, the integration of road welfare services in the form of road welfare-service complexes is considered as a common accepted method in the world. For several years now, the construction of welfare- service complexes between roads and tourism facilities on Iran’s roads has been considered in order to organize road services and enhance the welfare of road travelers. What is obvious is that Iran’s provinces do not equally benefit from these facilities and do not have these facilities depending on their needs and the volume of passenger and tourist traffic. Accordingly, the current study has been conducted based on the available statistics and with the purpose of ranking the Iranian provinces in terms of having urban tourism facilities, so that while recognizing the inequalities among the provinces, the weakness of each province are identified and the development of each of the nine elements of roadside tourism in the country’s provinces are prioritize.
In terms of purpose, this is an applied study of descriptive-analytical type. The data collection method is library and with the main emphasis on the documents of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Iran. To achieve a logical answer to the main purposes of the research, nine main indicators of roadside tourism facilities of the provinces of the country have been utilized that were leveled by TOPSIS technique and the distance of each province to the ideal positive was determined. Moreover, Shannon entropy coefficient was used for weighing the indicators. After ranking the provinces, they were leveled based on the average distance from the positive ideal by cluster analysis and the provinces with similar status were assigned to similar clusters. After leveling the provinces, the extent of passenger traffic volume was compared with the performance level of each of the roadside tourist facilities of the provinces of the country to investigate the needs of this sector as well as the development priorities.
Results and discussion
According to the TOPSIS technique, among the options in the welfare-service complex facilities of Isfahan province, catering complexes and restaurants of Khorasan Razavi province, Tir Park of Zanjan province, food store of Qom province, chelokebabi (kebab and rice), kebabi and Jegaraki (liver selling store), traditional restaurant, coffee house and tea house of Mazandaran, and the mosque and prayer hall of Hamedan province are the ideal options.Then, “cluster analysis” was employed to examine homogeneous areas in benefiting from the nine indicators of roadside tourism facilities in order to identify homogeneous levels. The level of passenger traffic volume was also compared with the performance level of roadside tourism facilities in the provinces of the country. “Yellow” color shows the first prioritized provinces in need of development; “green” color represents “proportionality” with the second priority of development; and “orange” color represents the “optimal level” with the third priority of development. In this section, the provincial priorities for the development of roadside tourism facilities are determined according to the comparisons made, as follows:
West Azerbaijan, Isfahan, Bushehr, Tehran, Chaharmahal and Bakhtiari, Khorasan Razavi, Khuzestan, Sistan and Baluchestan, Fars, Kurdistan, Kermanshah, Golestan, Hamedan provinces are in the first priority of development in terms of “chelokebabi” index. East and West Azerbaijan, Isfahan, Tehran, Chaharmahal and Bakhtiari, Khuzestan, Sistan and Baluchistan, Fars, Qazvin, Kurdistan, Kermanshah, Gilan, Lorestan, Markazi, and Hamedan provinces are in the first priority in terms of “food sales” index.East and West Azerbaijan, Isfahan, Bushehr, Tehran, Chaharmahal and Bakhtiari, Khorasan Razavi, Khuzestan, Sistan and Baluchistan, Fars, Qazvin, Golestan, Gilan, Markazi, and Hamedan provinces are in the first priority of “kebabi and jegaraki” index development. Moreover, East Azerbaijan, Bushehr, Tehran, Chaharmahal and Bakhtiari, Khuzestan, Sistan and Baluchistan, Fars, Qazvin, Kurdistan, Kerman, Kermanshah, Golestan, Gilan, Lorestan, Mazandaran, and Hamedan provinces are in the first priority of “hospitality complex and restaurants” index development. Regarding the “traditional restaurant, coffee and tea house” index, it can be claimed that East Azerbaijan, West Azerbaijan, Isfahan, Tehran, Chaharmahal and Bakhtiari, Khorasan Razavi, Khuzestan, Sistan and Baluchistan, Fars, Kermanshah, Gilan, Lorestan, Central, and Hamedan provinces are the first priority of development. This is while, in terms of “restaurant” index, East Azerbaijan, West Azerbaijan, Isfahan, Bushehr, Tehran, Chaharmahal and Bakhtiari, Khuzestan, Sistan and Baluchistan, Fars, Qazvin, Kurdistan, Kermanshah, Golestan, Gilan, Lorestan, and Hamedan provinces are in the first priority of development.
Out of 270 times, provinces have been in the first priority of development 109 times (40.3%). This means the provinces are totally facing a significant shortage of roadside tourism facilities. Furthermore, they have been in the second priority of development 95 times (35.1%), and they are in the third priority of development 66 times (24.4%). With nine times (100%) being in the first priority of development, Tehran, Khuzestan and Fars provinces are the ones with the most shortages in roadside tourism facilities. As a general recommendation, the interaction of two public and private complexes should be recognized as a model in the country in order to attract investors, ensure them for investment, and as a factor in creating large and well-known investment movements in the context of tourism facilities. Prioritization of the development of provinces in terms of roadside tourism facilities appropriate to the volume of passengers may be an effective factor in declining the current inequalities among the provinces of the country.


1)     ابراهیم‌زاده، عیسی و آقاسی‌زاده، عبدالله (1388) تحلیل عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری در ناحیه ساحلی چابهار با استفاده از مدل راهبردی SWOT، فصلنامه مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال 1، شماره 1، صص. 107- 128.
2)     احمدی، علی؛ شماعی، علی؛ علی‌اکبری، اسماعیل؛ موحد، علی (1397)، تحلیل فضایی بازتاب‌های گردشگری تجاری در شهرهای شمال غرب کشور (مطالعه موردی: شهر بانه)، گردشگری شهری، دوره 5، شماره 3، صص. 160-143.
3)     ارمغان، سیمین (1386)، توریسم و نقش آن در جغرافیا، چاپ اول، اسلامشهر: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر.
4)     آزمایشگاه تحقیقات جاده و حمل‌ونقل انگلستان TRRL (1375) ایمنی راه و ترافیک در کشورهای درحال‌توسعه: راهنمایی برای برنامه ریزان و مهندسان ترافیک، ترجمه غلامرضا قاضی حسامی، سازمان حمل‌ونقل و ترافیک تهران، تهران: شرکت مطالعات جامع حمل‌ونقل و ترافیک تهران.
5)     بانکز، ج. اچ (1392) مهندسی ترابری، ترجمه علی خدایی، چاپ ششم، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
6)     پویا، علیرضا و حکیم‌زاده، میلاد (1394) گروه‌بندی بافت‌های فرسوده شهری در استان خراسان رضوی (با تأکید بر روش تحلیل خوشه‌ای سلسله مراتبی)، فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 5، شماره 18، صص. 26-15.
7)     پیرنیا، محمد کریم (1374)، آشنایی با معماری اسلامی ایران، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
8)     پیرنیا، محمدکریم و افسر، کرامت الله (1350) راه و رباط، چاپ دوم، تهران: سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی.
9)     حکمت‌نیا، حسن و میر نجف موسوی (1385) کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، چاپ اول، یزد: انتشارات علم نوین.
10)   داوودی، سید رسول (1380) مکان‌یابی مجتمع‌های خدماتی ـ رفاهی بین‌راهی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مهندسی عمران راه و ترابری، به راهنمایی جلیل شاهی، دانشکده عمران دانشگاه علم و صنعت تهران.
11)   رضوانی، علی‌اصغر (1379) جغرافیا و صنعت گردشگری، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
12)   سازمان امور مالیاتی (1384) قوانین و مقررات و دستورالعمل‌های حاکم بر صدور مجوز، تصویب‌نامه شماره 28621/ت 3354 ه مورخ 1384/5/10.
13)   ساسان، عبدالحسن (1364) اقتصاد جابه‌جاگری و پژوهشی درراه‌های استان اصفهان، اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه اصفهان.
14)   سالنامه آماری سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1390) دفتر فناوری اطلاعات.
15)   شانیان، علی (1385) کاربرد تکنیک‌های تصمیم‌گیری چند معیاره در انتخاب راهبرد مناسب جهت اجرای پروژه فناوری اطلاعات، تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی ایران.
16)   شیعه، اسماعیل (1381)، تمهیدات شهرسازی قبل از بروز بحران‌های طبیعی در شهرها، تهران: دبیرخانه طرح جامع مدیریت بحران تهران.
17)   شیعه، اسماعیل (1382) برنامه‌ریزی استقرار خدمات حمل‌ونقل و پذیرایی درراه‌های بین‌شهری ایران، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه علم و صنعت ایران.
18)   صرافی، مظفر (1379) مبانی برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای، تهران: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
19)   کیانی، محمد یوسف و کلایس، ولفرام (1373) کاروانسراهای ایران، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
20)    لولاچی، مسعود (1384) استفاده از الگوریتم تاپسیس جهت انتخاب مراکز تعمیرات دپویی برتر، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد نگهداری و تعمیرات، دانشگاه علم و صنعت.
21)   مجموعه گزارش احداث مجتمع‌های خدماتی ـ رفاهی و تیر پارک‌ها (1386) وزارت راه و ترابری، سازمان حمل‌ونقل و پایانه‌های خراسان شمالی.
22)   منوری، مسعود (1372) اثرهای زیست‌محیطی جاده‌های جدید، مجموعه مقالات دومین سمینار بررسی حمل‌ونقل کشور، جلد دوم، دانشگاه تربیت مدرس، صص.57-69.
23)   موحد، علی (1387) توزیع فضایی مراکز اقامتی در شهرهای تاریخی، مطالعه موردی شهر اصفهان، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 65، صص.116-105.
24)   نسیمی، محمدحسن؛ رضایی؛ علی‌اکبر؛ وظیفه دوست، حسین؛ صالحی امیری، سید رضا؛ عزیزآبادی فراهانی، فاطمه (1398)، طراحی مدل آمیخته بازاریابی گردشگری با تأکید بر وفاداری ذینفعان، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 6، شماره 1، صص. 47-66.
25)   ولدبیگی، شعیب (1390)، بررسی توانمندی‌های گردشگری شهرستان پاوه با استفاده از مدل SWOT و تأثیر آن بر توسعه شهری شهر پاوه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، به راهنمایی رحیم حیدری چیانه، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه تبریز.
26)  Breidenhann, J. & Wickens, E. (2004) Tourism Routes as a Tool for the Economic Development of Rural Areas Vibrant Hope or Impossible Dream.Tourism Management, Vol.25, No.6, pp.71- 79.
27)  Buhalis, D. & Darcy, S. (2011) Accessible Tourism: Concepts and Issues, edition1, Channel View Publications.
28)  Chou, t. & lin, w. & lin, c. & chou w. & haung p. (2004) application of the promethean technique to determine depression outlet location and flow direction in DEM, journal of Hydrology, Vol.287, pp.49-61.
29)  Donald, E. & Hawkins, Shaun Mann. (2007) The World Bank’s Role in Tourism Development, Annals of Tourism Research, Vol.34, No.2, pp.348-363.
30)  Eccles, G. & Costa, J. (1996) Perspectives on Tourism Development, International Journal of Contemporary Hospitality Management, Vol.8, No.7, pp.44-51.
31)  Gearing, C. (1974) Abolishing a measure of touristic attractiveness, Journal of Travel Research, Vol.12, No.4, pp.1–8.
32)  Gunn, C.A. & Turgut, Var. (2002) Tourism planning, basics, concepts, cases, Rutledge, edition 4, New York & London.
33)  Higham, J. & Luck, M. (2002) Urban Ecotourism: a contradiction in terms, Journal of Ecotourism, Vol.1, pp.36-51.
34)  Holjevac, I. A. (2003) A Vision of Tourism and the Hotel Industry in the 21st Century, International Journal of Hospitality Management, Vol.22, No.2, pp.129-134.
35)  Kabassi, K. (2010) Personalizes recommendations for tourists, Journal of Telematics and Informatics, Vol.27, pp.51-66.
36)  Khadaroo, J. & Seetanah. (2008) the role of transport infrastructure in international tourism development, Tourism Management, Vol.29, No.5, pp.831–840.
37)  Liu, A. & Wall, G. (2006) Planning Tourism Employment: A Developing Country Perspective, Tourism Management, Vol.27, No.1, pp.159- 170.
38)  Mcintosh, Robert. W. & Goeldner, Charles Rand. & Ritchie, R Brent. (1995) Tourism, Principles, practices, philosophies, United states of America: John Wiley & sons, Inc.
39)  Naude, W. & Saayman, A. (2005) Determinants of tourist Arrivals in Africa: A panel data regression analysis, Tourism Economics, Vol.11, No.3, pp.365–391.
40)  Rosentraub, M. S. & Joo, M. (2009) Tourism and Economic Development: Which Investments Produce Gains for Regions, Tourism Management, Vol.30, No.5, pp. 759-770.
41)  Serafim, O. & Gwo-Hshiung, T. (2004) Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS, European Journal of Operational, Vol. 156, No.2, pp.445-455.
42)  Sharpley, R. & Telfer, D. (2002) Aspect of tourism: Tourism and Development. Concepts and Issues, Channel View Publications, UK.
43)  Shoval, Noam. & Cohen-Hattab, Kobi. (2001) urban hotel development patterns in the face of political shifts, Annals of Tourism Research, Vol.28, No.4, pp.908–925.
44)  Theobal,W.F. (2005) Global tourism, Elsevier inc, printed in the united states of America.
45)  Witt, s.f. & witt. c.A. (1995) Forecasting tourism demand: a review of empirical research. International Journal of forecasting, Vol.11, No.3, pp.447-475.
46)  World Tourism Organization. (2006) Tourism 2020 Vision, WTO Publication Unit, Madrid.
47)  World Travel & Tourism Council.2013.