تحلیل نقش منابع محیطی در گردشگری شهری خوانسار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسنده

گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.22059/jut.2025.360485.1134

چکیده

هدف این مقاله تحلیل نقش منابع محیطی در انگیزش گردشگران برای سفر به شهر 22 هزار نفری خوانسار است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های اسنادی و پیمایشی است. شناسایی منابع محیطی تأثیرگذار بر گردشگری، با مطالعه در ادبیات تحقیق و جلسات مشورتی با مدیر و کارشناسان اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و کارشناسان امور اجتماعی و اداره امور اقتصادی فرمانداری شهرستان خوانسار صورت گرفته است. ارزیابی میزان انگیزش هر منبع، توسط نمونه آماری 350 نفره از گردشگران منطقه انجام‌شده است. تعداد نمونه بر مبنای مدل کوکران از برآورد جامعه آماری 4000 نفر گردشگر در سال به طریق طبقه‌بندی‌شده انتخاب گردیده‌اند. ابزار گردآوری داده‌های پیمایشی، پرسشنامه حاوی 37 گویه با قابلیت ارزیابی در 5 طیف لیکرت بوده و برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های فریدمن و تی‌تست ‌تک ‌نمونه‌ای استفاده‌شده است. یافته‌های تحقیق نشان دادند که 15 منبع از مجموع 37 منبع، در ایجاد انگیزه برای سفرهای گردشگری در خوانسار «تأثیرگذار» بوده، 13 منبع «نسبتاً تأثیرگذار» و 9 منبع «فاقد تأثیرگذاری»، ارزیابی‌شده‌اند. نتایج همچنین نشان داد که برای جلب گردشگر، دو بعد اقتصادی و فرهنگی دارای جذابیت بسیار بوده و سه بعد دیگر، جذابیت بینابینی داشته‌اند. جایگاه طبیعت و محیط‌زیست در منابع گردشگری خوانسار در زمان انجام تحقیق برای جلب گردشگر چندان مناسب نبوده و خشک‌سالی‌ها و عوامل دیگر، جذابیت‌های محیط طبیعی آن برای گردشگران را تا حدود زیادی تضعیف کرده است.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. الطافی، مصطفی؛ اسکندری‌ثانی، محمد؛ متولی صدرالدین و جانباز قبادی، غلامرضا. (1402). تحلیل معیارهای تأثیرگذار بر توسعه گردشگری شهری پایدار (مطالعه موردی: شهر شاهرود). جغرافیا و پایداری محیط، 13(2)، 1-27. https://doi.org 10.22126/ges.2022.8129.2566
  2. امانپور، سعید؛ ملک، سعید؛ احدنژاد روشتی، محسن و مفرد مرادی، سمیرا. (1397). ارزیابی کیفیت محیطی مقصدهای گردشگری شهری در راستای توسعه پایدار شهری (موردمطالعه: شهر شوشتر). جغرافیا (نشریه انجمن جغرافیای ایران)، 15(54)، 79-98.
  3. تقوایی، مسعود؛ رضایی، محمدرضا و تازش، یوسف. (1396). توانمندی‌های محیط طبیعی و نقش آن در برنامه‌ریزی توسعه گردشگری – موردمطالعه: شهر یاسوج. جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 8(1)، 345-361.
  4. جلالیان، سیداسحاق و بیکی، پریسا. (1402). تحلیل مؤلفه‌های مؤثر بر توسعه گردشگری فرهنگی در کلان‌شهر شیراز. مجله گردشگری شهری، 10(1)،1-21. http://doi.org/10.22059/JUT.2023.351748.1088
  5.  حسین‌زاده، ضیاء؛ شکوه، سارا و مهربانی‌گلزار، محمدرضا. (1401). شناسایی ظرفیت‌های موجود بر فضای بام جهت توسعه گردشگری در شهرهای ایرانی. مجلة گردشگری و فرهنگ، 3(10)، 29-34. https://doi.org/10.22034/TOC.2022.337519.1080
  6. حقی، محمدرضا و حیدرزاده، احسان. (1400). عوامل پیشران در تحقق گردشگری پایدار شهری با رویکرد اکوتوریسم نمونه موردی: شهر خوانسار. فصلنامة گردشگری و توسعه، 11(2)، 19-37. https://doi.org/ 10.22034/jtd.2021.285189.2338
  7. حیدری سورشجانی، رسول. (1396). مدل‌سازی ساختاری عوامل مؤثر بر جذب گردشگران به پدیده‌های گردشگری مصنوعی (موردمطالعه: پارک و دریاچه چیتگر تهران). گردشگری و توسعه، 6(11)، 149-168.
  8. سلطانی، زهرا؛ کیانی، صدیقه و تقدیسی، احمد. (1392). نقش اکوتوریسم در فرصت‌های شغلی و افزایش درآمد (نمونه موردی: شهرستان خوانسار). فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 28(4)، 137-152.
  9. سلطانی، زهرا و نوری، سید هدایت‌اله. (1384). ارزیابی توان محیطی شهرستان خوانسار به‌منظور توسعه توریسم با استفاده از ابزار GIS. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 99، 78-102.
  10. - شهرداری خوانسار- پایگاه اطلاع‌رسانی. (1398). آثار تاریخی و میراث فرهنگی خوانسار، بازیابی در تاریخ 27/4/1398 از: http://shahrdari.khansar.ir
  11. صیاد بیدهندی، لیلا و قرخلو، مهدی. (1397). تحلیل و سطح‌بندی جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل. مجله گردشگری شهری، 5(1)، 113-125 https://doi.org/10.22059/jut.2018.220882.267
  12. غفوری گیلانده، عطا؛ ده‌ده‌زاده سیلابی، پروین و قدیمی، مریم. (1395). رتبه‌بندی جاذبه‌های گردشگری بر اساس پتانسیل جذب گردشگر با استفاده از مدل تاکسونومی عددی (موردمطالعه: شهرستان خوی). اقتصاد و مدیریت شهری، 20، 113-127.
  13. مرکز آمار ایران. (1395). نتایج نهایی سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان خوانسار، بازیابی در تاریخ 20/4/1398 از: https://amar.org.ir/statistical-information
  14. Altafi, M., Eskandari Sani, M., Gholamreza, Sadroddin M., & Janbaz Ghobadi, Gh. (2023). Analysis of influencing criteria on the development of sustainable urban tourism (case study: Shahrood city). Geography and Environmental Sustainability, 13(2), 1-27. https://doi.org 10.22126/ges.2022.8129.2566 [in Persian]
  15. Amanpour, S.,; Malek, S., Ahadnejad Rushti, M., & Mofard Moradi, S. (2018). Evaluating the environmental quality of urban tourism destinations in line with sustainable urban development (case study: Shushtar city). Geography (Journal of the Iranian Geography Association), 15(24), 79-98. [in Persian]
  16. Ashworth, G., & Page, S.J. (2020). Urban tourism research: Recent progress and current paradoxes. Tour. Manag, 32, 1-15. http://doi.org/10.15640/jthm.v7n1a20
  17. Borges, A.P., Cunha, C., & Lopes, J. (2021). The main factors that determine the intention to revisit a music festival. J. Policy Res. Tour. Leis. Events, 13,.314–335. http://doi.org/10.1080/19407963.2020.1817051
  18. Boivin, M.M., & Tanguay, G.A. (2018). How urban sustainable development can improve tourism attractiveness. ARA J. Tour. Res. 8.53–70. http://doi.org/10.1344/ara.v8i2.27144
  19.  Boivin, M.,& Tanguay, G. (2019) Analysis of the determinants of urban tourism attractiveness: The case of Québec City and Bordeaux. Journal of Destination Marketing & Management, 11, 67-79. http://doi.org/10.1016/j.jdmm.2018.11.002
  20.  Burtenshaw, D., Bateman, M., & Ashworth, G. J. (1991). The European city: A western perspective, Wiley, Fulton. http://doi.org/ 10.4236/oalib.1101605
  21. Campa, J.L., Pagliara, F., López-Lambas, M.E., Arce, R., & Guirao, B. (2019). Impact of high-speed rail on cultural tourism development: The experience of the Spanish museums and monuments. Sustainability, 11, 5845. http://doi.org/10.3390/su11205845
  22. Crouch, G. (2011). Destination competitiveness: An analysis of determinant attributes. J. Travel Res. 50(1), 27. http://doi.org/10.1177/0047287510362776
  23. Fraiz, J.A., de Carlos, P., & Araújo, N. (2020). Disclosing homogeneity within heterogeneity: A segmentation of Spanish active tourism based on motivational pull factors. J. Outdoor Recreat. Tour 30, 100294. http://doi.org/10.1016/j.jort.2020.100294
  24. Ghafouri Gilandeh, A., Dehdehzadeh Seylabi., P., & Ghadimi, M. (2016). Ranking of tourist attractions based on the potential of attracting tourists using numerical taxonomy model (case study: Khoi city). Economics and Urban Management, 20, 113-127. https://iueam.ir/article-1-772-fa.pdf. [in Persian]
  25. Gu, Z., Zhang, Y., Chen, Y., & Chang, X. (2016). Analysis of attraction features of tourism destinations in a mega-city based on Check-in Data Mining (A case study of Shenzhen, China), SPRS Int. J. Geo-Inf, 5(11),210 http://doi.org/10.3390/ijgi5110210
  26. Haghi, M.R., & Heydarzadeh, E. (2021). Driving factors in the realization of sustainable urban tourism with an ecotourism approach (case examplestudy: Khansar city). Tourism and Development Scientific-Research Quarterly, 11(2), 19-37. https://doi.org/10.22034/jtd.2021.285189.2338. [in Persian]
  27.  Hayllar, B., Griffin, A. & Edwards, D.-Eds. (2008). City spaces and tourist places: Urban tourism precincts, Butterworth-Heinemann, Oxford.- Hayllar, B., & Griffin, A., Edwards, D.-Eds. (2008). City spaces and tourist places: Urban tourism precincts, Butterworth-Heinemann, Oxford. https://assets-global.website-files.com/6329bc97af73223b575983ac/648b1a25bc7
  28. Heydari Sureshjani, R. (2017) Structural modeling of factors influencing the attraction of tourists to artificial tourism phenomena (case study: Chitgar Park and Lake, Tehran). Tourism and Development, 6(11), 149-168. SID. https://sid.ir/paper/515963/fa. [in Persian]
  29. Hossain, T. (2023). Factors affecting the selection of tourism destination: A study among the youth tourists of Bangladesh. Paper summited to Business Research Course. University of Dhaka. https://www.researchgate.net
  30. Hosseinzadeh, Z., Shokouh, S., & Mehrabani Golzar, M. (2022). Identifying the existing capacities on the roof space for the development of tourism in Iranian cities. Journal of Tourism and Culture, 3(10), 29-34. https://doi.org/10.22034/TOC.2022.337519.1080. [in Persian]
  31. Hurst, J.L., & Niehm, L.S. (2012). Tourism shopping in rural markets: A case study in rural Iowa. Int. J. Cult. Tour. Hosp. Res. 6, 194–208. http://doi.org /10.1108/17506181211246357
  32. Iranian Statistic Center (2016). Final results of the 2016 Public Census of Population and Housing- Khansar city). Retrieved on 4/20/2017 from: https://amar.org.ir/statistical-information. [in Persian]
  33. Jalalian, S.E., & Biki, P. (2023). Analysis of the factors affecting the development of cultural tourism in Shiraz metropolis. Journal of Urban Tourism, 10(1), 1-21. http://doi.org/10.22059/JUT.2023.351748.1088. [in Persian]
  34. Judd, D., & Fainstein, S. (Eds.) The tourist city, Yale University Press, New Haven, CT.
  35. Khansar Municipality Web Site (2019) The historical monuments and cultural heritage of Khansar, retrieved on 4/27/2018 from: http://shahrdari.khansar.ir. [in Persian]
  36. Li, J., Guo, X., Lu, R., & Zhang, Y. (2022). Analyzing urban tourism accessibility using Real-Time Travel Data: A case study in Nanjing,China. Sustainability, 14, 12122. http://doi.org /10.3390/su141912122
  37. Lo, Ch. M., Azlan Mohamad, A., Chin, Ch., & Ramayah, T. (2017). The impact of natural resources, cultural heritage, and special events on tourism destination competitiveness: The moderating role of community support. International Journal of Business and Society, 18(4), 763-774.
  38.  Mariani, M., & Okumus, B. (2022). Features, drivers, and outcomes of food tourism. Br. Food J., 124401–405.  https://doi.org/10.1108/BFJ-02-2022-022
  39.  Mihalic, T. (2013). Performance of environmental resources of a tourist destination: concept and application. Journal of Travel Research, 5(52), 614-630. https://doi.org/ 10.1177/0047287513478505
  40. Mikuli ́c, J., Kreši ́c, D., Prebežac, D., Miliˇcevi ́c, K., & Šeri ́c, M. (2016). Identifying drivers of destination attractiveness in a competitive environment: A comparison of approaches. J. Destin. Mark. Manag., 5, 154–163. http://doi.org/10.1016/j.jdmm.2015.12.003
  41. Pearce, D. (2001). An integrative framework to urban tourism research. Annals of Tourism Research, 28(4), 926-946. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(00)00082-7
  42. Razavi, K., Themudo, F.B., & Amin, E. (2017). The effective spatial qualities on Urban Tourism in Iran. Focusing on social factors. MATEC Web of Conferences 124, 06003 (2017) https://doi.org/ 10.1051/matecconf/201712406003.
  43. Richards. G. (2013). Creativity and tourism in the city. Current Issues In Tourism, 17(2), 1-34. https://doi.org/10.1080/13683500.2013.783794
  44. Ritchie, J. R. B., & Crouch, G. I. (2003). The competitive destination: A sustainable tourism perspective. Wallingford, UK: CABI.
  45. Romão, J., & Bi, Y. (2021). Determinants of collective transport mode choice and its impacts on trip satisfaction in urban tourism. J. Transp. Geogr, 94, 103094. http://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2021.103094
  46. Sayad Bidhendi, L., & Gharakhloo, M. (2018). Analysis and classification of tourist attractions in Ardabil Province. Journal of Urban Tourism, 5(1), 113-125 https://doi.org/10.22059/jut.2018.220882.267. [in Persian]
  47. Shiji, O. (2017). Urban tourism: The case of India. International Journal of Advanced Education and Research. 2(6), 30-36. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:216790829
  48.  Sirkis, G., Regalado-Pezúa, O., Carvache-Franco, O., & Carvache-Franco, W. (2022). The determining factors of attractiveness in urban tourism: A study in Mexico City, Buenos Aires, Bogota, and Lima. Sustainability,14, 6900. https://doi.org/10.3390/su1411690
  49. Soltani, Z., Kiani, S., & Taghdisi, A. (2013). The role of ecotourism in job opportunities and increasing income (case study: Khansar city). Geographical Research Quarterly, 28(4), 137-152. [in Persian]
  50. Soltani, Z., & Nouri, S. H. (2005). Evaluatiing the environmental potential of Khansar city in order to develop tourism using GIS tools. Geographical Research Quarterly, 99, 78-102. [in Persian]
  51. Stahan, K.J. (2018). Energy-efficient architecture and sustainable urban tourism: context, challenges and solution. In book: Mobilities, tourism and travel behavior - contexts and boundaries. INTECH Publishing. https://doi.org/10.5772/intechopen.72385
  52. Sy Nguyen, H., Hai Dinh, T., Sy Ngoc, H., & Thuc Trang, N.T. (2023). Natural resources for eco-tourism development in Da Nang City and development solutions. International Journal of Social Science and Education Research Studies, 3(9), 1926-1932. https://doi.org/10.55677/ijssers/V03I9Y2023-21
  53. Taghvaei, M., Rezaei, M. R., & Tazesh, Y. (2017). Capabilities of the natural environment and its role in tourism development planning (the case: Yasuj city. Geography (Regional Planning), 8(1), 345-361. [in Persian]
  54. Tu, H.M. (2020). Sustainable heritage management: Exploring dimensions of pull and push factors. Sustainability, 12, 8219. http://doi.org/10.3390/su12198219
  55. Tyler, D., Guerrier, Y., & Robertson M.- Eds. (1998). Managing tourism in cities: Policy, process, and practice, John Wiley, Chichester, West Sussex.254 Pages.
  56. UNWTO (2004). Indicators of sustainable development for tourism destinations. A guidebook. Madrid: United Nations World Tourism Organization. https://doi.org/10.18111/9789284407262
  57. Valentina, R. (2013). Urban tourism between content and aspiration for urban development. Management & Marketing, 6(1). https://doi.org/10.18111/9789284407262
  58.  World Travel & Tourism Council (2023). TTC cities economic impact. https://wttc.org/Portals/0/Documents/Reports/2023/WTTC-Cities-Economic-Impact-Final.pdf
نشریه گردشگری شهری
دوره 12، شماره 3
مهر 1404
صفحه 97-111

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار