تحلیل عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری خلاق شهری مطالعه موردی: بازار تاریخی شهر تبریز

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، ایران

3 گروه معماری و شهرسازی، واحد صحنه، دانشگاه آزاد اسلامی، صحنه، ایران

10.22059/jut.2026.400509.1318

چکیده

صنعت گردشگری نقشی مهم را در پویایی اقتصاد شهر تبریز می‌تواند ایفا نماید؛؛ بنابراین توجه به گردشگری به‌عنوان سیاست‌های اصلی توسعه شهری الزامی است به‌کارگیری ابعاد گردشگری خلاق در تمامی حوزه‌های شهری و در این میان بافت‌های تاریخی شهر تبریز می‌تواند اهرم بسیار خوبی برای ارتقای این شهر در ابعاد جهانی باشد. همچنین می‌توان آن را ابزاری بسیار مناسب برای مدیریت و برنامه‌ریزی شهری به شمار آورد تا در کنار حفظ فرهنگ، سنن و رسوم شهر (تنها ارزش و دارایی شهر) در ارتقای جسمی و روحی ساکنان شهر نیز تأثیرگذار باشد. در این تحقیق تلاش شد عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری خلاق شهری مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. مطالعه حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری این تحقیق گردشگران ورودی به بازار تاریخی شهر تبریز بود. در جهت تعیین حجم نمونه با توجه به نبود تعداد جامعه آماری از فرمول کوکران برای جامعه نامحدود استفاده و حجم نمونه 384 نفر برآورد گردید. روایی ابزار تحقیق با استفاده از مدل تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه‌شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و لیزرل با روش آمار توصیفی و مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته‌ها نشان داد که بازاریابی مقاصد گردشگری با ضریب مسیر 35/0، برند سازی شهری با ضریب مسیر 46/0 و نوآوری و خلق ارزش با ضریب مسیر 34/0 بر گسترش گردشگری خلاق شهری تأثیر مثبت و معناداری دارد. از بین متغیرهای موردنظر در این پژوهش متغیر برند سازی شهری دارای بیشترین ضریب تأثیر بود.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. اردلان، سعید؛ زیاری، کرامت الله؛ سعیدی رضوانی، نوید و حبیبی، کیومرث. (1401). الگوی گردشگری خلاق مبتنی بر رویکرد بازآفرینی فرهنگ محور با تأکید بر ایده شهر خلاق. گردشگری و توسعه، 11(1)، 35-52. https://doi.org/10.22034/jtd.2021.240128.2087
  2. اقبال مقدم، رؤیا؛ سعیده زرآبادی، زهراسادات و ذبیحی، حسین. (1401). ارائه مدل توسعه گردشگری خلاق در بافت‌های تاریخی با رویکرد کسب‌وکارهای نوپا در ایران. اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، 4(1)، 116-129. https://doi.org/10.22034/uep.2023.385717.1330
  3. پژوهان، ایوب؛ بهور، شهین و ملکی، حجت اله. (1402). ارائه الگوی پارادایمی توسعه گردشگری خلاق روستایی (مورد مطالعه: روستاهای هدف گردشگری استان کرمانشاه). فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 18(64)، 217-259. https://doi.org/10.22054/tms.2023.76759.2892
  4. حجاریان، احمد. (1403). تحلیل الگوی علّی معیارهای مؤثر در توسعه گردشگری خلاق در ایران. گردشگری و اوقات فراغت، 9(18)، 127-149. https://doi.org/10.22133/tlj.2024.453652.1169
  5. حیدری، رضا؛ کشتی دار، محمد؛ عظیم زاده، مرتضی؛ طالب پور، مهدی و رامکیسون، هایوانتی. (1403). الگوی ساختاری ـ تفسیری عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری خلاق مبتنی بر میراث ورزشی. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 19(68)، 289-330. https://doi.org/10.22054/tms.2024.81319.2969
  6. رحیمی فرد، قاسم؛ قربانی، رسول؛ بابایی اقدم، فریدون و حیدری چیانه، رحیم. (1400). ارزیابی شاخص‌های شهر خلاق در ایجاد گردشگری خلاق شهری (مطالعة موردی: خوی). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53(4)، 1509-1522. https://doi.org/10.22059/jhgr.2021.303752.1008127
  7. زارع، الهام؛ ستاری ساربانقلی، حسن و ثقفی اصل، آرش. (1402). تحلیل تأثیر مؤلفه‌های فرهنگی بر توسعه گردشگری خلاق شهری در بافت‌های تاریخی مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز. مجله گردشگری شهری،10(2)، 75-91. https://doi.org/10.22059/jut.2023.352590.1098
  8. زال، محمدحسن؛ دوستی، فرشته و رمضان زاده لسبوئی، مهدی. (1397). گردشگری خلاق ابزاری برای توسعه شهری (مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 6(4)، 753-768. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2018.256650.903
  9. شیخی، داود و پازکی، معصومه. (1396). ارزیابی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر بازاریابی گردشگری روستایی با استفاده از مدل آمیخته بازاریابی (7p) (مورد مطالعه: دهستان جوزان، شهرستان ملایر). پژوهش‌های روستائی، 8(3)، 488-501. https://doi.org/10.22059/jrur.2017.63478
  10. کریم زاده، حسین؛ قنبری، ابوالفضل و هاشمی امین، سمیرا. (1402). تحلیلی بر عوامل مؤثر بر گردشگری خلاق و رفتار آتی گردشگران روستایی و عشایری منطقه ارسباران. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(84)، 121-130. https://doi.org/10.22034/gp.2023.14612
  11. مسیبیان ریزی، مهدی و مسیبی، سمانه. (1400). تحلیل نقش توسعه گردشگری خلاق شهری در افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان. مطالعات مدیریت گردشگری (مطالعات جهانگردی)، 16(55)، 319-355. https://doi.org/10.22054/tms.2021.52524.2321
  12. مولوی، مهرناز؛ رحیمی، علی و درزاده، عبدالباسط. (1402). تحلیل مدیریت گردشگری خلاق با مدل QSPM مطالعه موردی شهر زاهدان. نشریه علوم محیطی، 21(3)، 49-72. https://doi.org/10.48308/envs.2023.1217
  13. Ardalan, S., Ziari, K., Saeedi Rezvani, N., & Habibi,K. (2022). Creative Tourism Pattern Based on Culture-Led Urban Regeneration Approach with an Emphasis on the Idea of a Creative City Case study: The Historical Fabric of the Creative City of Sanandaj. Journal of Tourism and Development, 11(1), 35-52. doi: 10.22034/jtd.2021.240128.2087. [In Persian].
  14. Ardhala, A. D., Santoso, E. B., & Procedia, H. (2019). Influence Factors on the Development of Creative Industry as TourismDestination (case study: Footwear Village in Mojokerto city). Social & Behavioral Sciences, 227, 671- 679. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.06.131
  15. Benhaida, S., Safaa, L., Perkumienė, D., & Labanauskas, G. (2024). Creative tourism: Two decades of conceptual evolution and characterization. Administrative Sciences, 14(8), 172. https://doi.org/10.3390/admsci14080172
  16. Bhaskara, G. I., Filimonau, V., Wijaya, N. M. S., & Suryasih, I. A. (2023). Innovation and creativity in a time of crisis: A perspective of small tourism enterprises from an emerging destination. Tourism Management Perspectives, 46, 101093. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2023.101093
  17. Carvalho, M., Kastenholz, E., & Carneiro, M. J. (2023). Co-creative tourism experiences–a conceptual framework and its application to food & wine tourism. Tourism Recreation Research, 48(5), 668-692. https://doi.org/10.1080/02508281.2021.1948719.
  18. Chang, L.I. (2023). Influencing Factors On Creative Tourists Revisiting Internations: The Roles Of Motivation, Experi-enced & Perceived Value, Clemson University, And All Dissertations, p. 1084. https://www.torrossa.com/en/resources/an/5825898
  19. Comunian, R., & England, L. (2018). Creative Clusters and.the Evolution of knowledge and skills: From industrial to crea- tive Glassmaking. Journal Homepage/ Geoforme, 4, 230- 243. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2018.02.009
  20. Dias, Á., González-Rodríguez, M. R., & Patuleia, M. (2023). Creative tourism destination competitiveness: An integrative model and agenda for future research. Creative Industries Journal, 16(2), 180-203. https://doi.org/10.1080/17510694.2021.1980672
  21. Dixit, S. K., & Prayag, G. (2022). Gastronomic tourism experiences and experiential marketing. Tourism Recreation Research, 47(3), 217-220.
  22. Duxbury, N., Bakas, F. E., Vinagre de Castro, T., & Silva, S. (2024). Creative tourism development models towards sustainable and regenerative tourism. Sustainability, 13(1), 2. https://doi.org/10.1108/JTF-01-2022-0015
  23. Eghbal Moghadam, R., Saeede Zarabadi, Z., & Zabihi, H. (2023). Presenting the Creative Tourism Development Model in Historical Contexts with the Approach of Start-Up Businesses in Iran. Urban Economics and Planning, 4(1), 116-129. doi: 10.22034/uep.2023.385717.1330[In Persian].
  24. Hajarian, A. (2024). Analysis of the Causal Model of the Effective Criteria on the Development of Creative Tourism in Iran. Tourism and Leisure Time, 9(18), 127-149. doi: 10.22133/tlj.2024.453652.1169[In Persian].
  25. Heydari, R., Keshtidar, M., Azimzadeh, S. M., Talebpour, M., & Our staff Ramkissoon, H. (2024). Structural-interpretive model of factors affecting the development of creative tourism based on sports heritage. Tourism Management Studies, 19(68), 289-330. doi: 10.22054/tms.2024.81319.2969[In Persian].
  26. Karimzade, H., Ghanbari, A., & Hashemi Amin, S. (2023). An analysis of the factors affecting creative tourism and the future behavior of rural and nomadic tourists in Arasbaran region. Journal of Geography and Planning, 27(84), 121-130. [In Persian].
  27. Kasemsarn, K., Sawadsri, A., Kritsanaphan, A., & Nickpour, F. (2025). Urban Branding Through Cultural–Creative Tourism: A Review of Youth Engagement for Sustainable Development. Urban Science, 9(6), 204. https://doi.org/10.3390/urbansci9060204
  28. Leal, M. M., Casais, B., & Proença, J. F. (2022). Tourism co-creation in place branding: the role of local community. Tourism Review, 77(5), 1322-1332. https://doi.org/10.1108/TR-12-2021-0542
  29. Lee, A., & Wall, G. (2024). Food clusters: Towards a creative rural economy, Journal of Rural Studies, 39, 146- 156 https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2021.103110.
  30. Li, P. Q., & Kovacs, J. F. (2022). Creative tourism and creative spaces in China. Leisure Studies, 41(2), 180-197. https://doi.org/10.1080/02614367.2021.1948596
  31. Li, Y., & Liu, C. (2020). How to Establish a Creative Atmosphere in Tourism and Hospitality Education in the Context of Chi- na. Journal of Hospitality, leisure, Sport & Tourism Educa- tion, 18, 9- 20 https://doi.org/10.1016/j.jhlste.2015.11.001.
  32. Mareque, M., de Prada Creo, E., & Álvarez-Díaz, M. (2021). Exploring creative tourism based on the cultural and creative cities (C3) index and using bootstrap confidence intervals. Sustainability, 13(9), 5145. https://doi.org/10.3390/su13095145
  33. McClinchey, K. A. (2024). Street art and creative place-making: urban tourism regeneration in Toronto, Canada. International Journal of Tourism Cities, 10(1), 129-145. https://doi.org/10.1108/IJTC-05-2022-0146.
  34. Molavi, M., Rahimi, A., & Dorzade mehr, A. (2023). Creative tourism management analysis using QSPM model, case study: Zahedan city. Advanced Environmental Sciences, 21(3), 49-72. [In Persian].
  35. Mosayebian rizi, M., & Mosayebi, S. (2021). Analysis of the role of creative tourism development in increasing social participation. Tourism Management Studies, 16(55), 319-355. [In Persian].
  36. Pazhouhan, A., Behvar, S., & Maleki, H. A. (2023). Providing a paradigmatic model of creative rural tourism development (case of study: target villages for tourism in Kermanshah province). Tourism Management Studies, 18(64), 217-259. doi: 10.22054/tms.2023.76759.2892[In Persian].
  37. Pholphirul, P., Rukumnuaykit, P., Charoenrat, T., Kwanyou, A., & Srijamdee, K. (2022). Service marketing strategies and performances of tourism and hospitality enterprises: implications from a small border province in Thailand. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 34(5), 887-905. https://doi.org/10.1108/APJML-01-2021-0064
  38. Rahimifard, G., Ghorbani, R., Babayi Aghdam, F., & Heydari Chiyane, R. (2021). Evaluation of Creative City Indicators in Creating a Creative Tourism City (Case Study: Khoy). Human Geography Research, 53(4), 1509-1522. doi: 10.22059/jhgr.2021.303752.1008127[In Persian].
  39. Sang Chumnong, A. (2018). Development of a Sustainable Tour- ist Destination Based on the Creative Economy: A Case Study of Klong Kone Mangrove Community Thailand, Kasetsarty Journal Of Social Science xxx, pp. 1- 18 https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2021.103110
  40. Sheikhi, D., & Pazoki, M. (2017). Assessing and Prioritizing the Factors Affecting Rural Tourism Marketing Using the Marketing Mix Model (A Case Study: Jozan District, Malayer Township). Journal of Rural Research, 8(3), 488-501. [In Persian].
  41. Tan, T., Shiann-Far, K., & Ding-Bang, L. (2023). A model of ‘creative experience’ in creative tourism, Annals of Tourism Research, 41, 153–174. https://doi.org/10.1016/j.annals.2012.12.002
  42. Zaal, M. H., Doosti, F., & Ramezanzadeh Lasbouee, M. (2018). Creative Tourism as a Tool for Urban Development (Case Study: Tabriz City). Geographical Urban Planning Research (GUPR), 6(4), 753-768. doi: 10.22059/jurbangeo.2018.256650.903[In Persian].
  43. Zare, E., Satari Sarban Qoli, H., & Saghafi Asl, A. (2023). Analysis of the Impact of Cultural Components on the Development of Creative Urban Tourism in the Historical Textures the Case Study A Tabriz Historical Bazaar. Journal of urban tourism, 10(2), 75-91. doi: 10.22059/jut.2023.352590.1098[In Persian].
نشریه گردشگری شهری
دوره 13، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 109-125

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار