نشریه گردشگری شهری

نشریه گردشگری شهری

بررسی شاخص‌های مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری در انتخاب مقصد گردشگری سلامت مطالعه موردی: استان یزد

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان
محمدرضا رضوانی 1
مهدیه زحمتکش سردوراهی 2
حجت زحمتکش سردوراهی 3
1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
3 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران
10.22059/jut.2026.394044.1290
چکیده
گردشگری سلامت در دهه‌های اخیر رشد قابل‌توجهی داشته است. در این میان، انتخاب مقصد مناسب گردشگری سلامت، نقش مهمی در موفقیت و پایداری این صنعت دارد. استان یزد با برخورداری از جاذبه‌های طبیعی و درمانی متنوع، پتانسیل بالایی برای تبدیل‌شدن به یک مقصد پایدار گردشگری سلامت دارد. شناسایی و بررسی شاخص‌های مؤثر بر توسعه پایدار این صنعت می‌تواند کمک شایانی به برنامه‌ریزی و مدیریت گردشگری سلامت در استان یزد کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی این شاخص‌ها و ارائه راهکارهایی برای توسعه پایدار گردشگری سلامت در استان یزد انجام‌شده است. پژوهش توصیفی پیمایشی است. نمونه آماری پژوهش شامل 78 نفر از گردشگران سلامت استان یزد بودند، که به‌صورت غیر تصادفی و هدفمند انتخاب و مصاحبه شدند. داده‌ها و سناریوها با استفاده از تکنیک نگاشت شناختی فازی تحلیل و مدل پژوهش با استفاده از تحلیل شبکه‌های اجتماعی طراحی شدند. در این راستا، عوامل متعددی دخیل هستند که از این میان عوامل کیفیت خدمات درمانی، افزایش ظرفیت برد مقصد و سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی راهبردی به ترتیب بیشترین اهمیت را داشتند؛ زیرا از مرکزیت بیشتری برخوردار بودند. سناریوسازی تأکید کرد که توسعه پایدار مستلزم توجه هم‌زمان و متوازن به هر سه عامل کلیدی است؛ غفلت از هر یک (حتی با توجه به دو عامل دیگر) منجر به تغییر منفی سایر شاخص‌ها می‌شود. نتایج، ضرورت نظارت مستمر بر کیفیت خدمات، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها/ظرفیت‌سازی و تدوین برنامه‌ریزی راهبردی یکپارچه را برای پایداری صنعت گردشگری سلامت یزد نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
توسعه پایدار
گردشگری
مقصد گردشگری
گردشگری سلامت
استان یزد
  1. احمدپور داریانی، محمود؛ محمدکاظمی، رضا؛ خادمی، مهدی و رضایی، رضا. (1398). شناسایی و تحلیل عوامل پیش برنده ارتقاء جذابیت مقصد برای توسعه کسب‌وکارهای گردشگری پزشکی. توسعه کارآفرینی، 12(4)، 481-500.
  2. برومندزاد، یاسمین؛ زحمتکش سردوراهی، مهدیه؛ سیادتان، محمد و آردیان، آرام. (1399). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مرتبط با توسعه گردشگری سلامت. مدیریت اطلاعات سلامت، 17(5)، 221-226.
  3. تقوایی، مسعود و حسینی، سیده سمیه. (1399). تبیین راهبردهای توسعه گردشگری پزشکی با رویکرد رقابت‌پذیری مقاصد (نمونه موردی: استان فارس). جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، 18(2)، 201-238.
  4. حسینی نزاد، سید رامین و دریاباری، سیدجمال‌الدین. (1396). بررسی نقش گردشگری در توسعه پایدار منطقه‌ای (نمونه موردی: گردشگری سلامت استان اردبیل). جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 7(3)، 55-63.
  5. دوستی ایرانی، مهناز؛ اسعدی، میرمحمد و دوستی ایرانی، محبوبه. (1400). ارائه الگویی شناختی از فراترکیب عوامل مؤثر در حمایت ساکنان از توسعه پایدار گردشگری سلامت مورد مطالعه: شهرک سلامت اصفهان. گردشگری و توسعه، 12(1)، 73-90.
  6. دوستی ایرانی، مهناز؛ اسعدی، میرمحمد و دوستی ایرانی، محبوبه. (1403). ارائه الگویی شناختی از فراترکیب عوامل مؤثر در حمایت ساکنان از توسعه پایدار گردشگری سلامت (مورد مطالعه: شهرک سلامت اصفهان). گردشگری و توسعه، 12(1)، 73-90.
  7. زحمتکش سردوراهی، مهدیه؛ باصولی، مهدی؛ سیادتان، محمد؛ آردیان، آرام و اویسی، لیلا. (1401). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأثیرگذار در گردشگری سلامت سالمندی استان یزد با استفاده از رویکرد نگاشت شناختی فازی. گردشگری و توسعه، 11(4)، 213-223.
  8. شاهینی‌فر، مصطفی و عزیزی، نسرین. (1396). نقش گردشگری سلامت (با تأکید بر گردشگری پزشکی) بر توسعه اقتصادی – اجتماعی شهر کرمانشاه. گردشگری و اوقات فراغت، 4(9)، 87-95.
  9. محمدی، اسفندیار و غفاریان، مرضیه. (1402). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری سلامت (مورد مطالعه: چشمه‌های آبگرم دهلران). گردشگری و توسعه، 13(1)، 293-305.
  10. نادری، نادر؛ یزدانی، رسول و بهور، شهین. (1400). واکاوی پیامدهای منفی گردشگری پزشکی به‌منظور توسعه پایدار این بخش (مورد مطالعه: استان کرمانشاه). مطالعات مدیریت گردشگری، 16(54)، 317-346.
  11. هاشمی باغی، زینب؛ شیرمحمدی، یزدان و شاهوسن، نسترن. (1397). تحلیل اثر ارتباطات یکپارچه بازاریابی و فناوری اطلاعات پیشرفته بر ارزش ویژه برند گردشگری سلامت. گردشگری و توسعه، 7(1)، 1-19.
  12. هرندی، عطاءاله و میرزائیان خمسه، پیوند. (1396). تبیین مدل جذب گردشگر سلامت: با استفاده از راهبرد تئوری داده بنیاد کلاسیک. مجله گردشگری شهری، 4(1)، 87-98.
  13. Ahmadpour, M., Mohammadkazemi, R., Khademi, M. & rezaei, R. (2020). Identification and analysis of factors contributing to the promotion of destination attractiveness for the development of medical tourism business. Journal of Entrepreneurship Development, 12(4), 500-481. doi: 10.22059/jed.2020.275771.652903 [In Persian]
  14. Basirat, S., Raoufi, S., Bazmandeh, D., Khamoushi, S., & Entezami, M. (2025). Ranking of AI-based criteria in health tourism using fuzzy SWARA method. Computer and Decision Making: An International Journal, 2, 530-545.‌
  15. Boroumandzad, Y., Zahmatkesh-Saredorahi, M., Siadatan, M., & Ardian, A. (2020). Identifying and Ranking the Factors Affecting the Development of Health Tourism. Health Information Management, 17(5), 221-226. doi: 10.22122/him.v17i5.4107 [In Persian]
  16. Çapar, H., & Aslan, Ö. (2020). Factors affecting destination choice in medical tourism. International journal of travel medicine and global health, 8(2), 80-88.
  17. Cristobal-Fransi, E., Daries, N., Ferrer-Rosell, B., Marine-Roig, E., & Martin-Fuentes, E. (2020). Sustainable tourism marketing. Sustainability, 12(5), 1865.
  18. Dang, H. S., Nguyen, T. M. T., Wang, C. N., Day, J. D., & Dang, T. M. H. (2020). Grey system theory in the study of medical tourism industry and its economic impact. International journal of environmental research and public health, 17(3), 961.
  19. Das, S., Nayak, J., & Naik, B. (2023). An impact study on Covid-19 and tourism sustainability: intelligent solutions, issues and future challenges. World Review of Science, Technology and Sustainable Development, 19(1-2), 92-119.‌
  20. Doosti-Irani, M., Asadi, M. M., & Doosti-Irani, M. (2023). Provide a cognitive model of Meta-synthesis of factors affecting residents' support for sustainable development of health tourism (Case study: Isfahan healthcare town). Journal of Tourism and Development, 12(1), 73-90. doi: 10.22034/jtd.2022.319021.2531 [In Persian]
  21. Han, H., & Hyun, S. S. (2015). Customer retention in the medical tourism industry: Impact of quality, satisfaction, trust, and price reasonableness. Tourism management, 46, 20-29.
  22. Harandi, A., & Mirzaian Khamseh, P. (2017). Explaining Health Tourism Attraction Model: Using Classic Grounded Theory Strategy. Journal of Urban Tourism, 4(1), 87-98. doi: 10.22059/jut.2017.61997 [In Persian]
  23. hashemi baghi, Z., shirmohammadi, Y., & shahsavaan, N. (2018). The Integrated marketing communications and Advanced Information Technology on the Value of the Brand for Tourism Tourism. Journal of Tourism and Development, 7(1), 1-19. [In Persian]
  24. Husseininezhad, S. R., & daryabari, S. J. (2016). The Role of Regional Tourism Sustainable Development (Case Study: Health Tourism Ardabil province). Geography (Regional Planning), 6(23), 55-63. [In Persian]
  25. Kim, C. E., Shin, J. S., Lee, J., Lee, Y. J., Kim, M. R., Choi, A., ... & Ha, I. H. (2017). Quality of medical service, patient satisfaction and loyalty with a focus on interpersonal-based medical service encounters and treatment effectiveness: a cross-sectional multicenter study of complementary and alternative medicine (CAM) hospitals. BMC complementary and alternative medicine, 17(1), 1-12.
  26. Kiliçarslan, M. (2019). Swot Analysis of Health Tourism in Turkey. Electronic Journal of Social Sciences, 18(71), 1135-1145.
  27. Lee, C. W., & Li, C. (2019). The process of constructing a health tourism destination index. International journal of environmental research and public health, 16(22), 4579.
  28. Martínez, J. M. G., Martín, J. M. M., Fernández, J. A. S., & Mogorrón-Guerrero, H. (2019). An analysis of the stability of rural tourism as a desired condition for sustainable tourism. Journal of Business Research, 100, 165-174.
  29. Mohammadi, E., & Ghafarian, M. (2024). Identification and Prioritization Factors Affecting the Development of Health Tourism (Study Case: Dehloran Hot Springs). Journal of Tourism and Development, 13(1), 293-305. doi: 10.22034/jtd.2024.415871.2822 [In Persian]
  30. Naderi, N., Yazdani, R., & Behvar, S. (2021). Analysis of the negative consequences of medical tourism for the sustainable development of this sector (Case study: Kermanshah province). Tourism Management Studies, 16(54), 313-346. doi: 10.22054/tms.2021.12795 [In Persian]
  31. Osadchuk, M. A., Osadchuk, A. M., Solodenkova, K. S., & Trushin, M. V. (2020). Health medical tourism: The present and the future. Journal of Environmental Management & Tourism, 11(4 (44)), 809-818.
  32. Pocock, N. S., & Phua, K. H. (2011). Medical tourism and policy implications for health systems: a conceptual framework from a comparative study of Thailand, Singapore and Malaysia. Globalization and health, 7(1), 1-12.
  33. Pyke, S., Hartwell, H., Blake, A., & Hemingway, A. (2016). Exploring well-being as a tourism product resource. Tourism Management, 55, 94-105.
  34. Rahman, M. S., Bag, S., Hassan, H., Hossain, M. A., & Singh, R. K. (2022). Destination brand equity and tourist's revisit intention towards health tourism: an empirical study. Benchmarking: An International Journal, 29(4), 1306-1331.
  35. Seow, A. N., Choong, C. K., Chen, I. C., & Choong, Y. O. (2022). Can protection motivation theory explain the perception of international tourists' on medical tourism?. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 5(2), 394-412.‌
  36. shahinfar, M., & azizi, N. (2017). Role of health tourism in economic-social development in the City of Kermanshah (emphasizing medical tourism). Tourism and Leisure Time, 4(9), 87-95. [In Persian]
  37. Suess, C., Baloglu, S., & Busser, J. A. (2018). Perceived impacts of medical tourism development on community wellbeing. Tourism Management, 69, 232-245.
  38. Taghvaei, M., & Hosseini, S. S. (2021). An Elaboration of the Strategies of Medical Tourism Development, using the Approach of Destination Competitiveness (A Case Study of Fars Province, Iran). Journal of Geography and Regional Development, 18(2), 238-201. doi: 10.22067/jgrd.2021.67407.1000 [In Persian]
  39. Zahmatkesh Saredorahi, M., Basouli, M., siadatan, M., Ardian, A., & ovaisi, L. (2022). Identifying and Prioritizing the Factors Affecting Elderly Health Tourism in Yazd Province Using Fuzzy Cognitive Mapping Approach. Journal of Tourism and Development, 11(4), 213-224. doi: 10.22034/jtd.2020.236443.2061 [In Persian]
نشریه گردشگری شهری
دوره 13، شماره 1
بهار 1405
صفحه 1-12