گردشگری شهری در شیراز با فشار همزمان توسعه اقتصادی، صیانت از هویت تاریخیـفرهنگی و حفظ پایداری زیستمحیطی روبهرو است. هدف این پژوهش، ارائه یک مدل تلفیقی و بومی برای توسعه گردشگری شهری پایدار در کلانشهر شیراز است. روش مطالعه در این پژوهش کیفی و مبتنی بر رویکرد نظریه دادهبنیاد سازهگرایانه است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۴ مشارکتکننده کلیدی در حوزه مدیریت شهری، گردشگری، نهادهای محلی و فرهنگی گردآوری شد. مشارکتکنندگان بهصورت هدفمند و گلولهبرفی انتخاب شدند و فرایند نمونهگیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل سهمرحلهای (کدگذاری باز، محوری و انتخابی) در مجموع ۵۱ کد اولیه را شناسایی کرد. این کدها در چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی، زیستمحیطی و نهادی سازماندهی شدند و در نهایت در قالب مقوله هستهای «مدیریت یکپارچه توسعه پایدار گردشگری شهری» ادغام گردید. یافتهها نشان میدهد که توسعه گردشگری پایدار در شیراز نیازمند تعامل و همافزایی میان مؤلفههایی چون حکمرانی مؤثر، مشارکت فعال جامعه محلی، حفاظت از محیطزیست، حفظ هویت فرهنگی و ارتقای زیرساختهای فیزیکی و دیجیتال است. شرایط علّی مانند ضعف سیاستگذاری، فقدان نظام جامع مدیریت، نگاه صرفاً اقتصادی و فقدان مشارکت محلی، در کنار شرایط زمینهای چون غنای فرهنگی و تاریخی شیراز، زمینهساز ضرورت شکلگیری این مدل بودهاند. همچنین، شرایط مداخلهگر نظیر کمبود منابع، ضعف آموزش و ناهماهنگی نهادی بهعنوان موانع تحقق توسعه پایدار شناسایی شدند. راهبردهای پیشنهادی شامل تدوین سند راهبردی، ایجاد شورای مرکزی گردشگری، اصلاح بوروکراسی، توسعه زیرساختهای دیجیتال و آموزش فراگیر ذینفعان است که در صورت تحقق، پیامدهایی همچون احیای هویت فرهنگی، اشتغال پایدار، ارتقای کیفیت زندگی و حفظ منابع طبیعی را بهدنبال خواهد داشت.
