گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.
10.22059/jut.2026.403044.1333
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل شبکه گردشگری سلامت در ایران، شناسایی مقاصد کلیدی و بررسی الگوهای جریانهای جستجوی آنلاین بین استانها انجام شد. دادههای گوگلترندز در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ با استفاده از رابط برنامهنویسی پایتون جمعآوری و ماتریس مجاورت برای مدلسازی شبکه جهتدار ایجاد گردید. تحلیل شبکه با معیارهای مرکزیت (درجه، واسطهای، نزدیکی، بردار ویژه) و الگوریتم لوین برای خوشهبندی منطقهای، همراه با تحلیلهای آماری مانند همبستگی اسپیرمن و آزمون تی مستقل انجام شد. یافتهها نشان داد تهران با مرکزیت ورودی ۱.۰ بهعنوان هاب اصلی و خوزستان با مرکزیت واسطهای ۰.۳۴۵۴ بهعنوان پل کلیدی شبکه شناخته شدند. استانهای فارس، گیلان و اصفهان نیز مقاصد کلیدی بودند. پنج خوشه منطقهای شناسایی شد که الگوهای متمایز جستجوی سلامت را تحتتأثیر عوامل جغرافیایی، فرهنگی و زیرساختی نشان داد. شبکه با چگالی ۰.۱۴، ارتباطات متمرکز و پراکندهای را نشان داد. نتایج بر ضرورت سرمایهگذاری در زیرساختهای درمانی و دیجیتال در هابهای کلیدی و تقویت همکاریهای منطقهای تأکید دارد. توسعه پلتفرمهای دیجیتال و بهبود دسترسی به خدمات سلامت میتواند کارایی شبکه را افزایش دهد. این پژوهش با ترکیب دادههای گوگلترندز و تحلیل شبکه، شکافهای موجود در مطالعات پیشین را پر کرد و رویکردی نوین برای تحلیل الگوهای تقاضا ارائه داد. در انتها پیشنهادات کاربردی برای سیاستگذاران و سرمایهگذاران فراهم میکند تا با تخصیص هدفمند منابع و توسعه زیرساختها، گردشگری سلامت در ایران را بهصورت پایدار توسعه دهند.