1
گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
گروه جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22059/jut.2026.412034.1374
چکیده
بسیاری از شهرهای واقع در امتداد مسیرهای فرهنگی تاریخی، از جمله جاده ابریشم، علیرغم برخورداری از ظرفیتهای غنی فرهنگی و مکانی، همچنان در نقش گذرگاههای عبوری باقی ماندهاند و به مقاصد گردشگری متمایز تبدیل نشدهاند. این مسئله بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع باشد، ریشه در ناکارآمدی چارچوبهای مدیریت مقصد دارد که در تبدیل داراییهای محلی به تجربههای گردشگری خلاق و معنادار ناتواناند. هدف این پژوهش تدوین الگوی بومی مدیریت مقصد گردشگری خلاق در راستای توسعه گردشگری شهرهای واقع در مسیر جاده ابریشم است. پژوهش حاضر با رویکردی کمی و با بهرهگیری از مدلسازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) انجام شده است. شهر سمنان بهعنوان مطالعه موردی انتخاب شد و دادهها از ذینفعان کلیدی گردشگری گردآوری گردید. مدیریت مقصد بهصورت یک سازه مرتبه دوم مفهومسازی شد که مؤلفههای راهبردهای بازاریابی خلاق ، آموزش و مشارکت ذینفعان، آمادگی زیرساختی و فناوری های نوین و توسعه فضاهای فرهنگی و هنری خلاق را دربر میگیرد.یافتههای مدل ساختاری نشان داد که این مولفه ها ، با الویت مطرح شده تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت مقصد گردشگری خلاق دارند که در این میان بازاریابی تجربهمحور (با ضریب مسیر 960/0) و آموزش ذینفعان( با ضریب مسیر 805/0) بهعنوان محرکهای اصلی عمل میکنند. در مقابل، زیرساختها و فناوری های نوین و فضاهای فرهنگی و هنری خلاق بیشتر نقش شرایط توانمندساز را ایفا مینمایند. نتایج مدل بیانگر آن است که تحول شهرهای مسیر جاده ابریشم مستلزم تغییر بنیادین در الگوی مدیریت گردشگری به سمت تجربهگرایی و خلاقیت است.