نیم‌رخ انگیزه‌های کششی گردشگری محلی (شهری-روستایی) در دوران همه‌گیری بیماری کرونا(SARS-CoV-2)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه محیط زیست و منابع طبیعی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

همه‌گیری ویروس کرونا(SARS-CoV-2) در سال‌های 1398 تا کنون(1400)، موجب پدیدار شدن شرایطی بحرانی در عرصه جهانی شده و معادلات اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی بین‌المللی را دست‌خوش تحول کرده است. صنعت گردشگری، به عنوان یکی از مهم‌ترین حوزه‌های تاثیرپذیر از این بحران، براثر محدودیت‌ها و قرنطینه‌های اعمال شده در ابعاد بین‌المللی، ملی و محلی شرایط جدیدی را تجربه می‌کند که منجر به فرصت‌ها، چالش‌ها و تهدیدهای تازه‌ای شده است. در حال حاضر بر اثر استمرار شرایط محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا در ایران، سفرهای بین‌استانی محدود و ممنوع اعلام شده و در این شرایط، گردشگری محلی به عنوان گزینه‌ای ارزان، دردسترس و مطلوب در کانون توجه بسیاری از مردم قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، بررسی انگیزه‌های گردشگری محلی(شهری-روستایی) در دوران همه‌گیری کرونا با رویکردی کیفی، به کمک روش نظریه زمینه‌ای است. جامعه مورد مطالعه، گردشگران مشهدی بودند که در سال‌های 1398 و 1399 دست کم پنج سفر گردشگری محلی(شهری-روستایی) داشتند. حجم نمونه تحقیق با استفاده از دو معیار «تنوع» و «رسیدن به نقطه اشباع نظری» با 44 نفر مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، انجام گرفت. مصاحبه‌ها کاملاً پیاده‌سازی و سپس کدهای باز، محوری و گزینشی احصأ شد. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که شرایط زمینه‌ای کشش گردشگران به مقاصد گردشگری محلی در دوران پاندمی کرونا، "دیدار اقوام و رسیدگی به امور فردی" و "اسکان در اقامتگاه‌های بوم‌گردی" بوده است. هم‌چنین شرایط مداخله‌گر عبارت بودند از تجربه‌های طبیعت گردی" و "تجربه‌های روستاگردی"، شرایط علی، "استرس کرونا و مسائل بهداشتی" و "بازدید از جاذبه‌های فرهنگی-تاریخی"، راهبردها "ساماندهی کالبدی فضاهای گردشگری محلی"، احیای بوم‌شناختی محیط‌زیست" و "بازسازی بافت روستایی" و پیامدها، " تنوع‌بخشی به اقتصاد روستایی"، "حفاظت از محیط‌زیست روستا"، " هویت‌بخشی به کالبد روستا" و "آرامش و تسکین روحی، روانی و التیام جسمانی گردشگران" بوده است. بر این اساس مدل پارادایمی پژوهش حاضر ارائه و پیشنهاداتی طرح شد.

کلیدواژه‌ها