نشریه گردشگری شهری

نشریه گردشگری شهری

توسعه نماگرهای سفارشی‌سازی خدمات گردشگری: زمینه‌سازی کاربست هوش مصنوعی جهت ارتقاء سطح رضایتمندی، مطالعه موردی: شهر سنندج

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان
کیومرث حبیبی
مهدی سعیدی
شادیه سیاری
هیمن سیاری
گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
10.22059/jut.2026.394374.1292
چکیده
صنعت گردشگری به‌طور فزاینده‌ای به سمت ارائه خدمات سفارشی‌شده به‌عنوان یک عامل کلیدی در افزایش رضایت گردشگران پیش می‌رود. در این راستا، هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری قدرتمند برای تحلیل داده‌ها، پیش‌بینی نیازهای مشتریان و ارائه خدمات شخصی‌سازی‌شده، نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند. سنندج با داشتن جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی منحصربه‌فرد، پتانسیل بالایی برای ارائه خدمات گردشگری سفارشی‌شده دارد، بااین‌حال، به نظر می‌رسد که از ظرفیت‌های هوش مصنوعی در جذب و ماندگاری گردشگران در این شهر به‌طور کامل بهره‌برداری نشده است. این پژوهش باهدف توسعه نماگرهای سفارشی‌سازی خدمات گردشگری و فراهم کردن زمینه برای استفاده از هوش مصنوعی در این حوزه، به بررسی موردی شهر سنندج می‌پردازد. روش تحقیق به‌صورت ترکیبی (کمی-کیفی) طراحی‌شده است و برای جمع‌آوری داده‌های کمی، پرسش‌نامه‌ای شامل ۲۴ گویه در طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت در نوروز 1404 بین گردشگران توزیع شد. داده‌های کمی از طریق توزیع ۳۲۵ پرسش‌نامه به کمک نمونه‌گیری جامعه در دسترس جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون همبستگی پیرسون تحلیل شدند. همچنین، به‌منظور شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های موجود، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته‌ای با کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی انجام شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که کیفیت اطلاعات آنلاین و قابلیت دسترسی به خدمات دیجیتال تأثیر قابل‌توجهی بر رضایت گردشگران دارند. علاوه بر این، عدم وجود سیستم‌های مؤثر برای سفارشی‌سازی خدمات و اطلاعات ناکافی به‌عنوان چالش‌های اصلی شناسایی‌شده مطرح می‌شوند. در این راستا، به مدیران شهری و فعالان صنعت گردشگری توصیه می‌شود که با بهبود زیرساخت‌های دیجیتال و ارائه خدمات شخصی‌سازی‌شده، تجربه و رضایت گردشگران را افزایش دهند.
کلیدواژه‌ها
سفارشی‌سازی خدمات گردشگری
هوش مصنوعی
رضایت گردشگران
شهر سنندج
  1. احسن، نصرت‌الله طاقتی؛ سلطانی فر، محمد؛ سجادی جاغرق، سید عبدالله؛ عباس پور، عباس و فرهنگی، علی‌اکبر. (1402). ارائه مدل گردشگری هوشمند با عاملیت رسانه‌های اجتماعی (مورد کاوی: همدان). نشریه گردشگری و اوقات فراغت، 8(16).
  2. https://doi.org/10.22133/tlj.2023.402012.1105
  3. تیموری، ایرج؛ حیدری چیانه، رحیم و قلی زاده، یاسر. (1403). شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری هوشمند در منطقه آزاد ارس. نشریه فضای گردشگری، 13(52)، 81-98.
  4. حبیبی، کیومرث؛ رحیمی کاکه جوب، آرمان و عبدی، محمدحامد. (1394). ارزیابی پایداری گردشگری در اماکن تاریخی فرهنگی با استفاده از مدل جاپای بوم‌شناختی (مطالعه موردی: خانه کرد، شهر سنندج)، مجله گردشگری شهری، 2(2)، 105-120.
  5. https://doi.org/10.22059/jut.2015.55828
  6. حبیبی، کیومرث؛ سعیدی، مهدی و سیاری، شادیه. (1403). ارزیابی تأثیر توسعه زیرساخت‌های گردشگری بر ماندگاری گردشگران نوروزی در شهر سنندج. مجله گردشگری شهری، 11(3)، 1-18. https://doi.org/10.22059/jut.2024.379414.1225
  7. حق وردی زاده دهلیق، ابوالفضل؛ زارعی، قاسم؛ عسگرنژاد نوری، باقر؛ و رحیمی کلور، حسین. (1403). ادراک گردشگران از تجربه گردشگری هوشمند در مقاصد شهری. نشریه جغرافیای اجتماعی شهری، 11(24)، 233-252.
  8. https://doi.org/10.22103/jusg.2024.2126
  9. خاوریان گرمسیر، امیررضا؛ جشنی، مهسا؛ خادم، فاطمه؛ شکوری، بهنوش؛ و ابراهیمی ترک محله، ابراهیم. (1403). تحلیلی بر نقش تکنولوژی‌های هوشمند گردشگری در تجربه به‌یادماندنی گردشگران شهری در ایران. مجله گردشگری شهری، 11(4)، 19-37. https://doi.org/10.22059/jut.2024.366326.1160
  10. مولوی، الهام و بسته نگار، مهرنوش. (1403). تأثیر فناوری‌های هوشمند گردشگری بر تجارب گردشگران مطالعه موردی: گردشگران در موزه‌های شهر تهران، نشریه گردشگری شهری، 11(4)، 75-59. https://doi.org/10.22059/jut.2024.371724.1187
  11. Afzal, I., Majid, M. B., Tariq, M. I., & Nasir, A. (2024). Investigating the Impact of Smart Tourism Technologies on Tourist Satisfaction, Engagement & Image and with the Mediation of Memorable Tourist Experience. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 12(1), 164–177-164–177.
  12. Ahsan, N. T., Soltanifar, M., Jaghargh, S. A. A., Abbaspour, A., & Farhani, A. (2023). Presenting a Smart Tourism Model Considering the Social Media Factor (Case Study: Hamedan). Journal of tourism and leisure, 8(16), 1-25. https://doi.org/10.22133/tlj.2023.402012.1105. [In Persian]
  13. Alves, P., Martins, H., Saraiva, P., Carneiro, J., Novais, P., & Marreiros, G. (2023). Group recommender systems for tourism: how does personality predict preferences for attractions, travel motivations, preferences and concerns?. User Model User-adapt Interact, 1-70. https://doi.org/10.1007/s11257-023-09361-2
  14. Asaithambi, S. P. R., Venkatraman, R., & Venkatraman, S. (2023). A Thematic Travel Recommendation System Using an Augmented Big Data Analytical Model. Technologies, 11(1), 28. https://www.mdpi.com/2227-7080/11/1/28
  15. Asif, M., & Fazel, H. (2024). Digital technology in tourism: a bibliometric analysis of transformative trends and emerging research patterns. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 7(3), 1615-1635. https://doi.org/10.1108/JHTI-11-2023-0847
  16. Azis, N., Amin, M., Chan, S., & Aprilia, C. (2020). How smart tourism technologies affect tourist destination loyalty. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 11(4), 603-625. https://doi.org/10.1108/JHTT-01-2020-0005
  17. Chatterjee, J., & Dsilva, N. R. (2021). A study on the role of social media in promoting sustainable tourism in the states of Assam and Odisha. Tourism Critiques: Practice and Theory, 2(1), 74-90. https://doi.org/10.1108/TRC-09-2020-0017
  18. Chengcai, T., Lingyi, S., Limei, L., & Jianghai, M. (2024). The Model and Path for Digital Cultural Tourism to Promote Rural Revitalization. Journal of Resources and Ecology, 15(3), 528-540. https://doi.org/10.5814/j.issn.1674-764x.2024.03.002
  19. Chiao, H.-M., Chen, Y.-L., & Huang, W.-H. (2018). Examining the usability of an online virtual tour-guiding platform for cultural tourism education. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 23, 29-38. https://doi.org/10.1016/j.jhlste.2018.05.002
  20. Choi, Y., Hickerson, B., Lee, J., Lee, H., & Choe, Y. (2022). Digital Tourism and Wellbeing: Conceptual Framework to Examine Technology Effects of Online Travel Media. Int J Environ Res Public Health, 19(9). https://doi.org/10.3390/ijerph19095639
  21. Constantoglou, M., & Trihas, N. (2020). The influence of social media on the travel behavior of Greek Millennials (Gen Y). Tour. Hosp. Manag, 8, 10-18. https://doi.org/10.15640/jthm.v8n2a2
  22. Cuomo, M. T., Tortora, D., Foroudi, P., Giordano, A., Festa, G., & Metallo, G. (2021). Digital transformation and tourist experience co-design: Big social data for planning cultural tourism. Technological Forecasting and Social Change, 162, 120345. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120345
  23. Czyz, M., & Javed, M. (2025). Revolutionizing travel: The role of smart tourism technologies in enhancing tourist satisfaction and shaping sustainable destination images: Insights from Istanbul. Geojournal of Tourism and Geosites, 58(1), 446-455. https://doi.org/10.30892/gtg.58141-1426
  24. Dehligh, A. H., Zarei, G., Nouri, B. A., & Kolour, H. R. (2025). Tourists' perception of smart tourism experience in tourism destinations. Urban Areas Studies, 11(24), 233-252. https://doi.org/10.22103/jusg.2024.2126. [In Persian]
  25. Fang, L., Lu, Z., & Dong, L. (2021). Differentiating service quality impact between the online and off-line context: an empirical investigation of a corporate travel agency. International Hospitality Review, 35(1), 3-18. https://doi.org/10.1108/IHR-01-2020-0003
  26. Gamidullaeva, L., Finogeev, A., Kataev, M., & Bulysheva, L. (2023). A design concept for a tourism recommender system for regional development. Algorithms, 16(2), 58.  https://doi.org/10.3390/a16020058
  27. Godovykh, M., & Tasci, A. D. (2020). Customer experience in tourism: A review of definitions, components, and measurements. Tourism Management Perspectives, 35, 100694. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2020.100694
  28. Groth, A., & Haslwanter, D. (2016). Efficiency, effectiveness, and satisfaction of responsive mobile tourism websites: a mobile usability study. Information Technology & Tourism, 16(2), 201-228. https://doi.org/10.1007/s40558-015-0041-0
  29. Habibi, K., Saidi, M., & Sayari, S. (2024). Evaluating the Impact of the Development of Tourism Infrastructure on the Retention of Nourooz Tourists in Sanandaj. journal of urban tourism, 11(3), 1-18. https://doi.org/10.22059/jut.2024.379414.1225 [In Persian]
  30. Helmi, M., Jauhari, A., Mahdie, M. F., Sari, N. M., Rianawati, F., & Nisa, K. (2024). The Impact of Community Engagement, Social Media, Ecotourism Policies, and Innovation on Sustainable Tourism Development in the Meratus Tahura Sultan Adam Mandiangin Geopark, South Kalimantan. Revista de Gestão Social e Ambiental, 18(8), e06685-e06685.
  31. Hidaka, M., Kanaya, Y., Kawanaka, S., Matsuda, Y., Nakamura, Y., Suwa, H., Fujimoto, M., Arakawa, Y., & Yasumoto, K. (2020). On-site trip planning support system based on dynamic information on tourism spots. Smart Cities, 3(2), 212-231. https://doi.org/10.3390/smartcities3020013
  32. Huertas, A., & Iglesia, J. G. (2023). Augmented reality limitations in the tourism sector. Anuario Electrónico de Estudios en Comunicación Social" Disertaciones", 16(1), 1-18. https://doi.org/10.12804/revistas
  33. Ionescu, A.-M., & Sârbu, F. A. (2024). Exploring the impact of smart technologies on the tourism industry. Sustainability, 16(8), 3318. https://doi.org/10.3390/su16083318
  34. Irsyad, Z., Iswanto, D., & Istiqlal, I. (2024). The Role of Artificial Intelligence and Big Data in Improving Personalization of Tourism Marketing Campaigns to Maximize Tourist Experience. SCIENTIA: Journal of Multi Disciplinary Science, 3(2), 100-114. https://doi.org/10.62394/scientia.v3i2.146
  35. Jaziri, D., & Rather, R. A. (2022). Contemporary approaches studying customer experience in tourism research. Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-80117-632-320221028
  36. Jebbouri, A., Zhang, H., Imran, Z., Iqbal, J., & Bouchiba, N. (2022). Impact of destination image formation on tourist trust: Mediating role of tourist satisfaction. Frontiers in Psychology, 13, 845538. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.845538
  37. Jeon, M. M., & Jeong, M. (2016). Influence of website quality on customer perceived service quality of a lodging website. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 17(4), 453-470. https://doi.org/10.1080/1528008X.2015.1127193
  38. Kesavan, V., & Polisetty, A. (2025). A Holistic View of Ecotourism and the Different Ways of Applying Technology to Drive Ecotourism Towards Sustainable Development. In Navigating Mass Tourism to Island Destinations: Preservation and Cultural Heritage Challenges (pp. 1-36). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-9107-5.ch001
  39. Khavarian-Garmsir, A., Jashni, M., Khadem, F., Shakouri, B., & Mahallah, E. E. T. (2024). An Analysis of the role of smart tourism technologies in the memorable experience of urban tourists in Iran. journal of urban tourism, 11(4), 19-37. https://doi.org/10.22059/jut.2024.366326.1160. [In Persian]
  40. Ku, E. C., & Chen, C.-D. (2024). Artificial intelligence innovation of tourism businesses: From satisfied tourists to continued service usage intention. International journal of information management, 76, 102757. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2024.102757
  41. Kullada, P., & Michelle Kurniadjie, C. R. (2021). Examining the influence of digital information quality on tourists’ experience. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 22(2), 191-217. https://doi.org/10.1080/1528008X.2020.1769522
  42. Liang, W., Fan, Y., Li, K.C., Zhang, D., & Gaudiot, J.L. (2020). Secure data storage and recovery in industrial blockchain network environments. IEEE Transactions on Industrial Informatics, 16(10), 6543–6552.  https://doi.org/10.1109/TII.2019.2946548
  43. Louati, A., Louati, H., Alharbi, M., Kariri, E., Khawaji, T., Almubaddil, Y., & Aldwsary, S. (2024). Machine Learning and Artificial Intelligence for a Sustainable Tourism: A Case Study on Saudi Arabia. Information, 15(9), 516. https://www.mdpi.com/2078-2489/15/9/516
  44. Louati, A., Louati, H., Kariri, E., Neifar, W., Hassan, M.K., Khairi, M.H., Farahat, M.A., & El-Hoseny, H.M. (2024). Sustainable Smart Cities through Multi-Agent Reinforcement Learning-Based Cooperative Autonomous Vehicles. Sustainability, 16(4), 1779.  https://doi.org/10.3390/su16041779
  45. Lu, J. (2022). Personalized Recommendation Algorithm of Smart Tourism Based on Cross-Media Big Data and Neural Network. Comput Intell Neurosci, 2022, 9566766. https://doi.org/10.1155/2022/9566766
  46. Mahadin, B., Akroush, M. N., & Bata, H. (2020). The effects of tourism websites' attributes on e-satisfaction and e-loyalty: a case of American travellers' to Jordan. International Journal of Web Based Communities, 16(1), 4-33. https://doi.org/10.1504/IJWBC.2020.105124
  47. Majeed, S., Zhou, Z., Lu, C., & Ramkissoon, H. (2020). Online tourism information and tourist behavior: a structural equation modeling analysis based on a self-administered survey. Frontiers in Psychology, 11, 599. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00599
  48. Mariani, M., Bresciani, S., & Dagnino, G.B. (2021). The competitive productivity (CP) of tourism destinations: An integrative conceptual framework and a reflection on big data and analytics. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(9), 2970–3002. https://doi.org/10.1108/IJCHM-12-2020-1436
  49. Molavi, E., & Bastenegar, M. (2024). Impact of smart tourism technologies on tourists' experiences:the case study of tourists in Museums of Tehran. journal of urban tourism, 11(4), 59-75. https://doi.org/10.22059/jut.2024.371724.1187. [In Persian]
  50. Paraskevas, A. (2022). Cybersecurity in travel and tourism: a risk-based approach. In Handbook of e-Tourism (pp. 1605-1628). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-48652-5_100
  51. Permana, K. E., Rahmat, A. B., Rochman, E. M. S., Rachmad, A., & Putro, S. S. (2025). Tourism recommendation system using user based collaborative filtering. AIP Conference Proceedings, https://doi.org/10.1063/5.0241251
  52. Reverte, F. G., & Luque, P. D. (2021). Digital divide in e-Tourism. In Handbook of e-Tourism (pp. 1-21). Springer.
  53. Roziqin, A., Kurniawan, A. S., Hijri, Y. S., & Kismartini, K. (2023). Research trends of digital tourism: a bibliometric analysis. Tourism Critiques: Practice and Theory, 4(1/2), 28-47. https://doi.org/10.1108/TRC-11-2022-0028
  54. Sánchez-Franco, M. J., & Rey-Tienda, S. (2024). The role of user-generated content in tourism decision-making: an exemplary study of Andalusia, Spain. Management Decision, 62(7), 2292-2328. https://doi.org/10.1108/MD-06-2023-0966
  55. Saxena, U., Singh, S. V., Shekhar, H., & Borilkar, R. (2024). Assessing User Experience and E-Service Quality of the UP Tourism Website. International Conference on Innovation and Regenerative Trends in Tourism and Hospitality Industry (IRTTHI 2024),
  56. Seyfi, S., Kim, M. J., Nazifi, A., Murdy, S., & Vo-Thanh, T. (2025). Understanding tourist barriers and personality influences in embracing generative AI for travel planning and decision-making. International Journal of Hospitality Management, 126, 104105. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2025.104105
  57. Smith, J., & Doe, J. (2024). Real-Time Data Analytics in Tourism: Integrating Predictive Modeling with Dynamic Recommender Systems. Tourism Management, 92, 104585.
  58. Talukder, M. B., & Hoque, M. (2025). Navigating the Digital Horizon: Transforming Travel Agencies in the Digital Era. In Perspectives on Digital Transformation in Contemporary Business (pp. 383-410). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-5966-2.ch014
  59. Tan, W.-K., & Chen, T.-H. (2012). The usage of online tourist information sources in tourist information search: An exploratory study. The Service Industries Journal, 32(3), 451-476. https://doi.org/10.1080/02642069.2010.529130
  60. Teymuri, I., Chianeh, R. H., & Golizadeh, Y. (2025). Identifying Factors Affecting the Development of Smart Tourism in Aras Free Zone. Journal of Tourism Space, 13(52), 81-98. [In Persian]
  61. Tian, Y., & Tang, X. (2025). The use of artificial neural network algorithms to enhance tourism economic efficiency under information and communication technology. Scientific Reports, 15(1), 8988. https://doi.org/10.1038/s41598-025-94268-8
  62. Wang, H., & Yan, J. (2022). Effects of social media tourism information quality on destination travel intention: Mediation effect of self-congruity and trust. Frontiers in Psychology, 13, 1049149. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1049149
  63. Wang, L. (2024). Enhancing tourism management through big data: Design and implementation of an integrated information system. Heliyon, 10(20), e38256. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e38256
  64. Wang, L. (2025). Relational exchanges in the tourism distribution channels: An exploratory study on accommodation providers and tour operators. Tourism and Hospitality Research, 25(1), 3-14. https://doi.org/10.1177/14673584231182956
  65. Wang, M. (2020). Applying Internet information technology combined with deep learning to tourism collaborative recommendation system. PloS one, 15(12), e0240656. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0240656
  66. Wang, X., Wang, X., & Lai, I. K. W. (2023). The effects of online tourism information quality on conative destination image: The mediating role of resonance. Frontiers in Psychology, 14, 1140519. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1140519
  67. Xiang, Z., & Gretzel, U. (2010). Role of social media in online travel information search. Tourism Management, 31(2), 179-188. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.02.016
  68. Yang, M. (2022). An Intelligent Recommendation Method for Tourist Attractions Based on Deep Learning. Comput Intell Neurosci, 2022, 3974109. https://doi.org/10.1155/2022/3974109
  69. Yin, G., Huang, Z., Fu, C., Ren, S., Bao, Y., & Ma, X. (2024). Examining active travel behavior through explainable machine learning: Insights from Beijing, China. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 127, 104038. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.trd.2023.104038
  70. Yu, N. (2022). Design of Machine Learning Algorithm for Tourism Demand Prediction. Computational and Mathematical Methods in Medicine, 2022, 6352381. https://doi.org/10.1155/2022/6352381
  71. Yu, S.-c. (2017). Innovation of private customized tourism development mode under the tourism E-commerce platform. 2017 2nd International Conference on Education, Management Science and Economics (ICEMSE 2017), https://doi.org/https://doi.org/10.2991/icemse-17.2017.5
  72. Zelenka, J., Azubuike, T., & Pásková, M. (2021). Trust model for online reviews of tourism services and evaluation of destinations. Administrative Sciences, 11(2), 34. https://doi.org/10.3390/admsci11020034
  73. Zhang, S. (2025). Integrating User Profiles and Collaborative Filtering for Smart Recommendation of Tourism City Cultural and Creative Products. International Journal of High Speed Electronics and Systems, 2540296. https://doi.org/10.1142/S0129156425402967
  74. Zhang, Y., & Deng, B. (2024). Exploring the nexus of smart technologies and sustainable ecotourism: A systematic review. Heliyon, 10(11).
  75. Zhang, Y., Sotiriadis, M., & Shen, S. (2022). Investigating the Impact of Smart Tourism Technologies on Tourists’ Experiences. Sustainability, 14(5), 3048. https://www.mdpi.com/2071-1050/14/5/3048
  76. Zhu, Y., Zhang, R., Zou, Y., & Jin, D. (2023). Investigating customers’ responses to artificial intelligence chatbots in online travel agencies: the moderating role of product familiarity. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 14(2), 208-224. https://doi.org/10.1108/JHTT-02-2022-0041
نشریه گردشگری شهری
دوره 13، شماره 1
بهار 1405
صفحه 75-92