نشریه گردشگری شهری

نشریه گردشگری شهری

ارزیابی میزان هوشمند سازی اقامتگاه‌های بوم گردی و تأثیر آن در وفاداری گردشگران مطالعه موردی: مازندران و اصفهان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی مستقل

نویسندگان
فرهاد جوان 1
حجت صادقی 2
1 گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22059/jut.2026.404462.1340
چکیده
فناوری‌های نوین، صنعت گردشگری را متحول کرده و برای توسعه پایدار آن، بهره‌گیری از فناوری در خدمات ضروری است. این پژوهش، هوشمند سازی اقامتگاه‌های بوم گردی و تأثیر آن بر وفاداری گردشگران را با روش توصیفی-پیمایشی و پرسشنامه ارزیابی کرده است. داده‌ها از 163 گردشگر جمع‌آوری و تحلیل‌شده‌اند. نتایج نشان داد که هوشمند سازی اقامتگاه‌های بوم گردی در سطح معناداری (p<000/0) در حد متوسط (میانگین 92/2) قرار دارد، که نشان‌دهنده فاصله تا پیاده‌سازی کامل فناوری‌های هوشمند است. بااین‌حال، هوشمند سازی تأثیر بسیار قوی و معناداری بر وفاداری گردشگران داشته و بیش از 73 درصد تغییرات در وفاداری مشتریان را تبیین می‌کند. این یافته بر اهمیت به‌کارگیری فناوری در افزایش مشتریان تأکید دارد. در میان مؤلفه‌های هوشمند سازی، ارائه اطلاعات فرهنگی به شیوه‌های هوشمند، بیشترین تأثیر مثبت را بر وفاداری گردشگران داشته است؛ این نکته بر اهمیت تلفیق فناوری با غنای فرهنگی و اصالت تجربه سفر تأکید می‌کند. هوشمند سازی پتانسیل بالایی برای بهبود تجربه گردشگران دارد، اما موفقیت آن به تطابق فناوری با انتظارات فرهنگی و احساسی گردشگران وابسته است. بنابراین، توصیه می‌شود توسعه فناوری‌های هوشمند در اقامتگاه‌های بوم گردی با تمرکز بر سه حوزه صورت گیرد: کارایی (بهینه‌سازی عملیات و منابع)، سهولت استفاده (طراحی رابط‌های کاربری ساده و قابل‌دسترس)، و ارتقای تجربه فرهنگی (بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال برای تعمیق درک و ارتباط با فرهنگ بومی). اتخاذ چنین رویکرد جامعی، گامی مؤثر در جهت افزایش وفاداری گردشگران و ارتقاء رقابت‌پذیری اقامتگاه‌های بوم گردی خواهد بود. این رویکرد جامع، ضمن ارتقاء تجربه فردی گردشگران، به حفظ و ترویج میراث فرهنگی و هویتی مناطق نیز کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها
هوشمند سازی
توسعه فناوری
اقامتگاه بوم‌گردی
وفاداری
مازندران و اصفهان

  1. بیگی، حمیده و اسماعیلی، سعیده. (1404). بررسی تأثیر منظر صوتی طبیعت بر رضایت گردشگران و ادراک حس مکان در مقصدهای گردشگری (مطالعه موردی: جنگل‌های هیرکانی گیلان). پژوهش‌های بازاریابی گردشگری و میهمان‌نوازی، 3(1)، 197-222. https://doi.org/10.22080/tmhr.2025.29248.1058

    جمینی، داود، دهقانی، امین و محمدی، ایوب. (1403). بازاریابی گردشگری روستایی و شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر آن با رویکرد توسعه پایدار (موردمطالعه: روستای پالنگان در شهرستان کامیاران). مطالعات مدیریت توسعه سبز، 3(2)، 135-152. https://doi.org/10.22077/jgdms.2024.7429.1106

    حسام، مهدی. (1398). شناسایی موانع تأسیس و توسعه اقامتگاه‌های بوم گردی در نواحی روستایی استان گیلان. پژوهش‌های روستایی، 10(3)، 546-559. https://doi.org/10.22059/jrur.2019.281777.1363

    حیدری‌ساربان، وکیل، زیارتی، مینا و باختر، سهیلا. (1403). بررسی و تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر گردشگری روستایی مطالعه موردی: روستاهای هدف گردشگری استان بوشهر. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 14(2)، 79-95. https://doi.org/10.30488/gps.2019.167523.2980

    خاوریان گرمسیر، امیررضا، جشنی، مهسا، خادم، فاطمه، شکوری، بهنوش و ابراهیمی ترک محله، ابراهیم. (1403). تحلیلی بر نقش تکنولوژی‌های هوشمند گردشگری در تجربه به‌یادماندنی گردشگران شهری در ایران. نشریه گردشگری شهری، 11(4)، 19-37. https://doi.org/10.22059/jut.2024.366326.1160

    مودودی ارخودی، مهدی، ایزد بخش، محمد و نجفی ارخودی، عصمت. (1399). شناسایی عوامل مؤثر بر وفاداری گردشگران به اقامتگاه‌های بوم‌گردی (موردمطالعه: اقامتگاه‌های منتخب خراسان جنوبی). جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، 18(2)، 168-139. doi: 10.22067/jgrd.2021.50992.0

    مولوی، الهام و بسته نگار، مهرنوش. (1403). تأثیر فناوری‌های هوشمند گردشگری بر تجارب گردشگران مطالعه موردی: گردشگران در موزه‌های شهر تهران. نشریه گردشگری شهری، 11(4)، 59-75. https://doi.org/10.22059/jut.2024.371724.1187

    میمندی، فاطمه، کیوان نیا، سامان و شیرمحمدی، علی. (1402). بررسی چالش‌های هوشمند سازی اقامتگاه‌های بوم‌گردی. نشریه گردشگری شهری، 10(4)، 17-35. https://doi.org/10.22059/jut.2024.352721.1102

    نعیم‌آبادی، نازنین و جوان، فرهاد. (1399). تحلیل عوامل اثرگذار بر طول اقامت گردشگران در بوم گردی‌های شهرستان مشهد. روستا و توسعه پایدار فضا، 1(1)، 69-84. https://doi.org/ 10.22077/vssd.2020.3551.1004

     

    1. Al Mousa, H. A. (2022). Use of smart technologies and individual re-consideration of tourism destination. Lex Humana, 14(1), 471-485. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=9912393
    2. Asgarpour, R., Hamid, A. B. A., Sulaiman, Z. B., & Asgari, A. A. (2015). Efficiency or inefficiency of customer satisfaction as one of the main antecedents of customer loyalty in tourism and hospitality industry. Advanced Science Letters, 21(6), 1842-1844. https://doi.org/10.1166/asl.2015.6133
    3. Azis, N., Amin, M., Chan, S., & Aprilia, C. (2020). How smart tourism technologies affect tourist destination loyalty. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 11(4), 603-625. https://doi.org/10.1108/JHTT-01-2020-0005
    4. Beigi, H., & Esmaeili, S. (2025). Investigating the effect of natural soundscape on tourist satisfaction and sense of place perception in tourism destinations (Case study: Hyrcanian forests of Gilan). Tourism Marketing and Hospitality Research, 3(1), 197-222. https://doi.org/10.22080/tmhr.2025.29248.1058 [In Persian]
    5. Buhalis, D., & Amaranggana, A. (2015). Smart tourism destinations enhancing tourism experience through personalisation of services. In Information and communication technologies in tourism (pp. 377-389). Springer. https://www.researchgate.net/publication/application.Additional
    6. Carvache-Franco, M., Carvache-Franco, W., Pérez-Orozco, A., Víquez-Paniagua, A. G., & Carvache-Franco, O. (2022). Satisfaction factors that predict loyalty in ecotourism: A study of foreign tourism in Costa Rica. Land, 11(1), 1-19. https://doi.org/10.3390/land11010125
    7. Cerdá-Mansilla, E., Tussyadiah, I., Campo, S., & Rubio, N. (2024). Smart destinations: A holistic view from researchers and managers to tourists and locals. Tourism Management Perspectives, 51, 101223. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2024.101223
    8. Chandran, C., & Bhattacharya, P. (2022). Development and implementation of sustainability criteria and indicators for eco-lodges and resorts in ecotourism destinations: Case studies from India. Turizam, 26(3), 161-175. 
    9. Diwan, S. A. (2025). Optimizing guest experience in smart hospitality: Integrated fuzzy-AHP and machine learning for centralized hotel operations with IoT. Alexandria Engineering Journal, 116, 535-547. https://doi.org/10.1016/j.aej.2024.11.051
    10. Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179-188. 
    11. Heidari Sarban, V., Ziarati, M., & Bakhtar, S. (2024). Survey and effect of ICT on rural tourism: The case study of villages of tourism destination, Bushehr Province. Geographical Planning of Space Quarterly Journal, 14(2), 79-95. https://doi.org/10.30488/gps.2019.167523.2980 [In Persian]
    12. Hessam, M. (2019). Identifying obstacles to the establishment and development of ecotourism accommodations in rural areas of Gilan Province. Rural Research, 10(3), 546-559. https://doi.org/10.22059/jrur.2019.281777.1363 [In Persian]
    13. Ionescu, A. M., & Sârbu, F. A. (2024). Exploring the impact of smart technologies on the tourism industry. Sustainability, 16(8), 1-23. https://doi.org/10.3390/su16083318
    14. Jamini, D., Dehghani, A., & Mohammadi, A. (2024). Rural tourism marketing and identification of key factors affecting it with a sustainable development approach (Case study: Palangan Village in Kamyaran County). Green Development Management Studies, 3(2), 135-152. https://doi.org/10.22077/jgdms.2024.7429.1106 [In Persian]
    15. Jeong, M., & Shin, H. H. (2020). Tourists' experiences with smart tourism technology at smart destinations and their behavior intentions. Journal of Travel Research, 59(8), 1464-1477. https://doi.org/10.1177/00472875198830
    16. Khavarian-Garmsir, A., Jashni, M., Khadem, F., Shakouri, B., & Ebrahimi Turk Mahallah, E. (2024). An analysis of the role of smart tourism technologies in the memorable experience of urban tourists in Iran. Journal of Urban Tourism, 11(4), 19-37. https://doi.org/10.22059/jut.2024.366326.1160 [In Persian]
    17. Kim, K. H., & Park, D. B. (2017). Relationships among perceived value, satisfaction, and loyalty: Community-based ecotourism in Korea. Journal of Travel & Tourism Marketing, 34(2), 171-191. https://doi.org/10.1080/10548408.2016.1156609
    18. Kovačić, N. (2022). The acceptance of smart technologies in tourist regions with respect to mobility preferences of their visitors. Transportation Research Procedia, 64, 257-269. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2022.09.030
    19. La Are, R. (2024). Analysis of the effect of smart tourism technology and memorable tourist experience on tourist loyalty with tourist satisfaction as a mediating variable. International Journal Multidisciplinary Science, 3(1), 27-35. 
    20. Lee, S., Jeon, S., & Kim, D. (2011). The impact of tour quality and tourist satisfaction on tourist loyalty: The case of Chinese tourists in Korea. Tourism Management, 32(5), 1115-1124. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2010.09.016
    21. Lee, T. H., Jan, F. H., & Liu, J. T. (2021). Developing an indicator framework for assessing sustainable tourism: Evidence from a Taiwan ecological resort. Ecological Indicators, 125, 107596. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2021.107596
    22. Meymandi, F., Keyvannia, S., & Shirmohammadi, A. (2024). Examining the challenges of smartening eco-lodges. Journal of Urban Tourism, 10(4), 17-35. https://doi.org/10.22059/jut.2024.352721.1102 [In Persian]
    23. Ministry of Cultural Heritage, Tourism and Handicraft. (2023). Statistical report on tourism and accommodation. Tehran. [In Persian]
    24. Mododi Arkhodi, M., Ezadbahksh, M., & Najafi Arkhodi, E. (2021). Identifying the factors affecting customers' loyalty to eco-lodges: Case study of selected accommodations in South Khorasan. Journal of Geography and Regional Development, 18(2), 139-168. https://doi.org/10.22067/jgrd.2021.50992.0 [In Persian]
    25. Molavi, E., & Bastenegar, M. (2024). Impact of smart tourism technologies on tourists' experiences: The case study of tourists in museums of Tehran. Journal of Urban Tourism, 11(4), 59-75. https://doi.org/10.22059/jut.2024.371724.1187 [In Persian]
    26. Naim Abadi, N., & Javan, F. (2020). An analysis of factors influencing tourists' stay in Mashhad ecotourism resorts. Village and Space Sustainable Development, 1(1), 69-84. https://doi.org/10.22077/vssd.2020.3551.1004 [In Persian]
    27. Nawaz, I., & Iqbal, J. (2025). Smart tourism technology as a driver of sustainable religious tourism and visitor loyalty: Evidence from Pakistan. Contemporary Journal of Social Science Review, 3(2), 2807-2825. https://doi.org/10.63878/cjssr.v3i2.903
    28. Neuhofer, B., Buhalis, D., & Ladkin, A. (2015). Smart technologies for personalized experiences: A case study in the hospitality domain. Electronic Markets, 25(3), 243-254. https://doi.org/10.1007/s12525-015-0182-1
    29. Ng, K. S. P., Wong, J. W. C., Xie, D., & Zhu, J. (2023). From the attributes of smart tourism technologies to loyalty and WOM via user satisfaction: The moderating role of switching costs. Kybernetes, 52(8), 2868-2885. https://doi.org/10.1108/K-09-2021-0840
    30. Oliver, R. L. (1999). Whence consumer loyalty? Journal of Marketing, 63(4_suppl1), 33-44. https://doi.org/10.1177/00222429990634s105
    31. Rahman, S. A. A., Dura, N. H., Yusof, M. A., Nakamura, H., & Nong, R. A. (2020). Challenges of smart tourism in Malaysia eco-tourism destinations. Planning Malaysia, 18(14), 442-451. https://doi.org/10.21837/pm.v18i14.844
    32. Sadeghi, H., & Seidaiy, S. E. (2025). Exploring the role of tourism on land use value in rural areas: A case study. International Journal of Rural Management. https://doi.org/10.1177/09730052251336523
    33. Sadeghi, H., & Seidaiy, S. E. (2023). Tourism and rural development. In Rural areas—Development and transformations. IntechOpen.
    34. Sigala, M. (2018). New technologies in tourism: From multi disciplinary to anti disciplinary advances and trajectories. Tourism Management Perspectives, 25, 151-155. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2017.12.003
    35. Tulung, L. E., Lapian, S. L. J., Lengkong, V. P., & Tielung, M. V. (2025). The role of smart tourism technologies, destination image and memorable tourism experiences as determinants of tourist loyalty. Revista de Gestão Social e Ambiental, 19(4), 1-26. https://doi.org/10.24857/rgsa.v19n4-013
    36. Xue, K., Jin, X., & Li, Y. (2025). Exploring the influence of human–computer interaction experience on tourist loyalty in the context of smart tourism: A case study of Suzhou Museum. Behavioral Sciences, 15(7), 1-18. 
    37. Yaghmour, S. (2024). Smart tourism technology and destination loyalty. Asia-Pacific Journal of Innovation in Hospitality & Tourism, 13(1), 1-21. 
    38. Ye, B. H., Ye, H., & Law, R. (2020). Systematic review of smart tourism research. Sustainability, 12(8), 1-19. 
    39. Zhang, Y., & Deng, B. (2024). Exploring the nexus of smart technologies and sustainable ecotourism: A systematic review. Heliyon, 10(11), 1-21. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31996
نشریه گردشگری شهری
دوره 13، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 109-126